مقدس اردبيلي دوم در ديار کرمانشاهان؛ زندگاني فاضل توني - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٤٦
مشاهده نمیشود. در این مسیر، بشرویه اولین محلی است که در آن برجهایی مشاهده میشود که به منظور پناهگاه ساخته شده است، البته بعدها در نواحی مرکزی ترکماننشین، بیشتر به آنها برخوردم.
به طور کلی در حوزه جغرافیایی بشرویه، برجها و قلاع زیادی به چشم میخورد که در حال حاضر یا بسیار آسیب دیدهاند و یا آنچه باقی مانده، تبدیل به محل نگهداری احشام گردیده، و از این حیث نیازمند توجهی جدی است.
برجهای حفاظتی، سازههایی استوانهای شکل هستند که قطر پایه آنها بیشتر از قطر قسمت فوقانیشان است. این برجها از خشت خام ساخته شده و فاقد تزیینات وابسته به معماری میباشند.
سازههای مذکور در دو و یا سه طبقه ساخته میشدهاند که در طبقات بالایی، پنجرههای کوچکی برای دیده بانی و تیراندازی تعبیه شده است.
اکثر این برجها ظرفیت سه الی چهار نفر را دارند که معمولاً در میان زمینهای کشاورزی و اطراف روستا بنا گردیدهاند. البته تعدادی از این برجها با مساحت بیشتر در میان روستاهای کم جمعیّت همانند ده سفید ساخته شدهاند،که در زمان غارت، مردم روستا بدانجا پناه گیرند.
امّا در خصوص قلعهها، موضوع کاملاً متفاوت است. قلعهها تماماً چهار ضلعی هستند که در اکثر موارد چهار برج در چهار گوش آنها تعبیه شده است. عموم این قلعهها حیاط مرکزی دارند، به استثناء قلعه روستای هوگند و زیرک که فاقد حیاط میباشند. مصالح به کار رفته در ساخت قلاع خشت خام و گل میباشد و از گچ برای تزئین استفاده کردهاند دور تا دور حیاط مرکزی اتاقهایی وجود دارد که محل اسکان، پخت و پز و انبار آذوقه دام بوده است.