مقدس اردبيلي دوم در ديار کرمانشاهان؛ زندگاني فاضل توني - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٣٨
مینمایند و به شهر میآوردند که بفروشند مانند مفتی شهر، از علوم برخوردارند و همچنین خر بنده ها (چهار پاداران) دانشمندانی هستندکه میتوانند کتابهای عربی را بخوانند و معنی بکنند و من میل داشتم که آن مردم دانشمند عجیب را ببینم و بدانم که آیا آنچه راجع به آنها گفتهاند واقعیّت دارد یا اغراق است.[١]
آثار تاریخی بشرویه
شایان ذکر است که با بررسی های به عمل آمده در باستان شناسی بشرویه، ١٦٥ اثر تاریخی از این شهرستان شناسایی و معرفی شده است که دارای تنوّع زیادی میباشند.
این آثار عبارتند از : ٤٤ خانه قدیمی، ١٨ قلعه، ٦ بند، ٢٥ برج دیدبانی و حفاظت از زمینهای کشاورزی، ١٦ آب انبار و حوض انبار، ٢ درخت قدیمی چند صد ساله، ٤ مسجد، ٢ کاروانسرا، ٣ مقبره یا آرامگاه، ٣ حسینیه، ٢ حمام، ٢ مدرسه، ٩ کوره، ٢ سازه آبی، ٥ پل، ١ پایاب، ١ میل راهنما، ١٢ آسیاب، ١ قبرستان دوران اسلامی، ١ باغ قدیمی و ٦ محوطه باستانی.
در این بین محوطه باستانی کُرُند با قدمتی در حدود دوران پارتی (اشکانیان) کهنترین اثر تاریخی محسوب میگردد.
همچنین قلعه دختر رقّه و پل تَرناو ،که قسمتی از این آثار متعلق به دوران ساسانیان است، از جمله آثار زیبا و شاخص این شهرستان به شمار میروند.
با گذری اجمالی بر تمامی آثار باستانی بشرویه درخواهیم یافت سه نوع از این آثار از لحاظ کمیّت در درجه بالاتری هستند که عبارتند از :
بافت قدیمی، قلاع و برجهای حفاظتی(دیدهبانی) و سازههای آبی.
[١]. بریون، مارسل، منم تیمور جهانگشاه، ص ٤٩.