مقدس اردبيلي دوم در ديار کرمانشاهان؛ زندگاني فاضل توني - مُهری، محمد جواد - الصفحة ١٤٨
مأمورانی از طرف حکام جور برای اخذ جَو به سوی کشاورزان بی بضاعت رفته و با ملا خلیل مواجه میگردند، ملا خلیل، حواله آن جو را از مأمور گرفته و خود را به اسم آن کشاورز جا زده و خواسته ستمگران را پرداخت می نماید. چون آن جو را جلوی اسبان ریختند، اسبان آنها، دسترنج آخوند را نخوردند و همگان متحیّر ماندند.[١]
ملا خلیل بخش زیادی از عمر خود را در تألیف و تصنیف کتاب گذرانیده است.
او در موضوعات مختلفی همچون؛ ادبیات عرب، منطق، تفسیر، اصول فقه و حدیث، صاحب تألیفات است.
اولین گزارش تفصیلی از آثار ملا خلیل را افندی در ریاض العلماء درج نموده است.[٢]
آثار شناخته شده از ملا خلیل عبارتند از :
١. الشافی فی شرح الکافی[٣] (به عربی) ؛ شرح مفصلی است بر کتاب کافی کلینی که به دستور خلیفه سلطان حسین مرعشی (م١٠٦٤ ق)- که همدرس ملا خلیل بوده- نگاشته است.
قزوینی تنها اصوال کافی و کتاب الطهاره از فروع کافی را شرح نموده و موفق به اتمام آن نشده است. او شرح کتاب التوحید را در آخر ماه ذی الحجه ١٠٥٧ ق در مکه به پایان رسانده است.
[١]. خوانساری، همان.
[٢]. افندی اصفهانی، همان، ج٢، ص٢٦٥.
[٣]. آقا بزرگ تهرانی، الذریعه، ج١٣، ص٥ و ج١٤، ص٢٧.