درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٩٣ - الحديث الثانى

شرح‌

قوله (ع): فقال ابو الحسن (ع) سل عما شئت فقال اخبرنى عن ربك متى كان و كيف كان و على اى شى‌ء كان اعتماده:

سائل از امام ابو الحسن على بن موسى الرضا عليهما السّلام سؤال نمود مرا خبر ده از آفريدگار خود كه چه زمان بوده و چگونه بوده و بچه اعتماد نموده و مكان او چگونه بوده است و سؤال از هر سه جهت در باره ساحت آفريدگار بى‌مورد است.

فقال ابو الحسن (ع): ان اللَّه تبارك و تعالى اين الاين بلا اين:

امام (ع) در پاسخ فرمود آفريدگار حق تعالى مكان را در لا مكان آفريد عوالم را پديد آورد يعنى نحوه‌اى از وجود اجسام و مواد را پديد آورد در صورتى كه مكانى نبود و مكان را از كتم عدم ايجاد نمود.

(و كيف الكيف بلا كيف)

هم چنين چگونگى را آفريد.

و مراد از كلمه‌

(اين الاين)

آنست كه نحوه‌اى از وجود مكان را آفريد نه آنست كه ماهيّت مكان را مكان قرار داد و نه ماهيت مكان را پديد آورد زيرا ماهيات بهره‌اى از وجود ندارند و بافاضه وجود كه حد آن مكان است مكان را از كتم عدم پديد آورده است و هم چنين كيفيت و چگونگى و عوارض را از كتم عدم آفريد و مفاد جمله بلا اين آنست كه براى فعل ساحت كبريائى مكانى نبود و خلقت عوالم‌