درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٧١ - الحديث الاول

شرح‌

قوله‌: من عبد اللَّه بالتوهم فقد كفر و من عبد الاسم دون المعنى فقد كفر و من عبد الاسم و المعنى فقد اشرك:

امام (ع) فرمود هر كه آفريدگار را عبادت نمايد و مراد معناى كه در ذهن و خاطر او خلجان دارد باينكه معبود اوامر متصور و مرتسم در ذهن او است اين عقيده كفر و الحاد است و هم چنين كسى كه اسم و نام را عبادت نمايد بدون نظر بمعنى و حقيقت و بدون نظر بذات احديت كبريائى اين عبادت كفر محض است از نظر اينكه معبودى را پرستش نموده كه وجود ندارد و مفهوم كلى فقط در خاطر و وهم تحقق مى‌پذيرد و ساعت كبريائى منزه است از اينكه حقيقت او مفهوم كلى باشد.

هم چنين هر كه اسم و نيز معنى را عبادت نمايد يعنى مدلول لفظ اسم كلى را وهم چنين ذات كبريائى و معنى را عبادت نمايد عمل او شرك است زيرا عبادت او دوگانه‌پرستى است و غير معبود حقيقى را كه عبارت از مفهوم كلى است كه در ذهن خلجان مى‌نمايد در عبادت ضميمه نموده است اين شرك محض است.

قوله عليه السّلام‌: و من عبد المعنى بايقاع الاسماء عليه بصفاته التى وصف بها نفسه فعقده عليه قلبه‌

. و هر كه حقيقت و ذات كبريائى را عبادت نمايد كه داراى اسماء حسنى و صفات‌