درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٥٩ - الحديث الاول
وحدت حقيقى است و منزه از مثل و مانند و مبرى از شبيه و از ضد و از ند است و منزه از وحدت عددى خواهد بود.
مرتبه كامل ايمان و توحيد آنست كه با اينكه آثار و نشانهها را مشاهده مىنمايد جز ساحت كبريائى در قلب خود خطور ننمايد و بهمه موجودات با كثرت بىنهايت آنها از نظر اينكه جامع آنها وجود و هستى است آنچنان ببيند و انواع و ماهيات مختلف را كه بهرهاى از وجود ندارند فقط نور هستى است كه بالذات تحقق پذير است.
حقيقت واحده داراى درجات و مراتب بىشمار خواهد بود و ماهيات هرگز بهرهاى از هستى ندارند و حقيقت وجود و هستى با صرافت و وحدت ذاتى آن مثل و شبيه و ضد نخواهد داشت و وحدت عددى متحصل از وحدت نوع و فصل و يا جنس است ولى وحدت وجود و هستى وحدت حقيقى كه مثل و مانند و ضد نخواهد داشت بلكه وحدت حقيقى است كه در اثر ماهيات مختلف و گوناگون حدود و امتيازاتى خواهد يافت و آثار آنها مختلف خواهد بود يعنى در اثر اينكه وجود كه توأم با ماهيتى از ماهيات شود لا محاله سبب تفاوت اثر از ساير وجودات خواهد شد.
بالاخرة حقيقت وجود كه از ساحت كبريائى افاضه مىشود حقيقت و نور هستى واحدى است كه همه موجودات را فرا ميگيرد و در هر مورد توأم با ماهيت خاصى خواهد بود كه حد وجود و حكم آن ظاهر مىشود.
در صورتى كه اثر نيز از وجود است كه توأم با ماهيتى بوده است و ماهيت نيز حد وجود يعنى امر عدمى و نقصى است كه سبب تشخص وجود از ساير وجودات خواهد شد و اعدام و نقائص كه لازم ماهيات است نيز هرگز بهرهاى از وجود نخواهند داشت و جامع همه موجودات صرافت وحدت ذاتى است كه نه مثل و نه ضد دارد و نه شبيه خواهد داشت و حقيقت وحدت وجود كه داراى مراتب و مقامات بىشمار غير از وحدت عددى است كه در اثر وحدت نوعى و جنسى صورت ميگيرد.