درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٩٧ - الحديث الاول

بى‌خبرى برگزار نموده ناگهان در آستانه مرگ درآيد و بعوالم شهود انتقال بيابد آنگاه به تيره بختى و ظلمت و پليدى روان خود آگاه خواهد شد و خلود در شقاوت همين است:

و مفاد جمله‌

(ان اللَّه خلق السعادة و الشقاوة قبل ان يخلق خلقه)

آنست كه ساحت كبريائى در ازل اين چنين حكم و قضاوت خواهد فرمود كه شخص در نظام تكليف بر اساس نيروى اختيار هر چه را برگزيند و آنچه را كه خواهد با نيروى اختيار جوهر وجودى خود را كسب نمايد و بذات و ذاتيات خود برسد و بصورت فعليت درآورد همان حقيقت و مسطوره خواسته او را ساحت قدس مورد قضاوت قرار دهد و همان ذات و ذاتيات اقتضائى و اكتسابى او را تنفيذ فرمايد در باره شخص كافر و بيگانه هر آنچه براى خود از عناد قلبى و تمرد كسب نمايد همان خواسته ذاتى او در ازل مورد قضاوت و حكم قرار دهد.

در حقيقت بر طبق ذات اكتسابى كافر و بيگانه كه كفر و پليدى را ذات خود برگزيده و انتخاب نموده همان سيرت او را مورد قضاوت قرار داده تنفيذ فرمايد نه بطور ارتسام و انفعال كه محال لازم بيابد بلكه بطور علم ازلى و احاطه بر صحنه پهناور عالم طبع و زمانى كه بيگانه با نيروى اختيار هر چه را از ذات و خواسته آن را بخواهد همان را در باره او حكم و اجراء فرمايد و نظام اختيار بيگانه طبق صورت حكم و قضاوت كبريائى هر دو متطابق بوده و يا در باره هر يك از افراد بشر گوئى نهايت و پايان آن طبق بدايت و آغاز آن خواهد بود.

و بهمين قياس در باره سعداء و اهل ايمان و پيروان مكتب توحيد سعادت اكتسابى است و هر چه را طريقه كسب ذات و جوهر وجودى خود قرار داده و خواسته‌اند همان سعادت و نورانيت را در باره آنان تنفيذ فرمايد بالاخره سعادت و يا شقاوت ذاتى قبل از نظام خلقت و قطع نظر از زندگى عالم طبع براى بشر مفهوم ندارد و هر چه هست اقتضائى خواهد بود.