خلاصة علم ساحت كبريائى بهر يك از افراد بشر از اهل ايمان و كفر و شرك در اثر علم رسول صلّى اللَّه عليه و آله و اوصياء عليهم السلام خواهد بود از نظر اينكه آنان شهداء عند اللَّه يوم القيامة هستند و معرفت و پيروى عموم افراد بشر نسبت برسول صلّى اللَّه عليه و آله و اوصياء عليهم السلام سبب سعادت و خلود در بهشت و هم چنين انكار و تمرد مردم از رسول صلّى اللَّه عليه و آله و اوصياء عليهم السلام سبب كفر و سعادت ذاتى آنان و خلود در دوزخ خواهد بود.

در نتيجه علم و احاطه ساحت كبريائى بهر يك از اهل ايمان و كفر و احوال هر يك از آنان از سعادت و شقاوت باعتبار شهادت و صورت علمى رسول صلّى اللَّه عليه و آله و اوصياء خواهد بود.

در نتيجه اينكه مفاد جمله‌

(نحن الاعراف)

كه امام فرمود آنست كه از نظر وساطت ذاتى و تكوينى و تشريعى و تعليمى اعراف يعنى معروف بالذات و مشهود ساحت كبريائى خواهند بود و صورتهاى علمى آنان نسبت بافراد بشر حقيقت شهادتى است كه به پيشگاه كبريائى بمقام وجودى خود اعلام خواهند نمود.

هم چنان كه در مورد روايت از اصول كافى كه شرح آن گذشته است علم و احاطه كبريائى باشياء و بموجودات زمانى بطور اجمال و وحدت حقيقى از نظر علم ذاتى كبريائى است كه علم عين ذات او است بدون كثرت زيرا كبريائى او منبع و منشأ فيوضات بى‌نهايت و وجود اشياء نامتناهى است و از نظر علم بذات كبريائى همه موجودات امكانى نيز مورد حيطه شهودى خود خواهد بود نه بعلم و شهود ديگر و زائد بر آن.

و احاطه بموجودات امكانى بطور تفصيل بحصول صورتهاى علمى است كه از ازل در خزائن علمى ثابت و مستقر بوده و تا ابد نيز خواهد بود ولى از نظر اينكه نظام جهان بر تدريج و تنزل و علت و معلول است فيوضات ساحت كبريائى و تنزل آنها هر لحظه بطور تدريج است كه از آن تعبير به سبب و مسبب مى‌شود هم چنان كه فيوضات تكوينى از طريق فرشتگان مقرب تنزل نموده و وسايل ايجاد مراتب موجودات است.