درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٣ - الحديث السادس

شرح‌

قوله (ع) انه سميع بصير:

بيان آنست كه صفت كامله سميع و شنوائى ساحت قدس كبريائى سنخ ديگر غير از نيروى شنوائى بشر است كه بوسيله آلت شنوائى و گوش باشد بلكه ساحت او احاطه بشنيدنى‌ها دارد نه از طريقه عضو مخصوص و هم چنين احاطه به ديدنى‌ها دارد نه از طريق ديدگان زيرا لازم آن نقص جسمانيت و امكان است بلكه ساحت او احاطه علمى و شهودى دارد بموجودات خارجى و هم چنين شنيدنى‌ها بذات قدس خود و هيچ يك از اين صفات كه لازم ذات كبريائى است سبب كثرت ذات و نه كثرت و تعدد در صفات واجب او نخواهد بود نه بحسب خارج و نه بر حسب تعقل و ذهنى بلكه ساحت كبريائى احاطه شهودى و علمى بموجودات خارجى و اصوات و خواسته‌ها و شنيدنيها دارد از اين نظر سميع است و نيز لسمع است و هم چنين بصير است و نيز به بصر و احاطه رؤيتى و ديدنى است.

قوله عليه السلام‌: ليس قولى انه سميع يسمع بنفسه و بصير يبصر بنفسه انه شى‌ء و النفس شى‌ء آخر و لكن اردت عبارة عن نفسى:

بيان دفع توهم آنست كه جمله يسمع بنفسه لازم آن مغايرت ميان شى‌ء و نفس است در اثر بكار بردن باء در كلمه بنفسه و حمل شى‌ء بر شى‌ء و هم‌