درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٣٢ - الحديث الاول

حكمت و احكام اتقان امر است و عبارت از معلوماتى است عقلى صادق حاق واقع كه در آن شائبه بطلان و كذب نباشد زيرا نور عقلى موهبت الهى است كه در مورد قابل و شايسته پس از پيمودن رياضت‌هاى عملى و علمى باهل ايمان كامل موهبت ميفرمايد از نظر اينكه اين چنين كلمه جامعه و نور الهى بطور اقتضاء كمون افرادى نهاده شده است بر حسب قضاء ربوبى در ازل و در اثر مشيّت پروردگار بمرحله ظهور و بروز و فعليت ميرسد.

بهمين قياس شقاوت كه عبارت از جوهر روان پليد كدر و ظلمانى است كه آميخته بجهالت و نفاق و خودخواهى است كه هر چه اين گونه افراد بى‌خبر از مسير خود را دعوت نمايند نتيجه‌اى جز اظهار نفرت و عناد نخواهد داشت اين قبيل مردم هستند كه در روايت از دعوت آنان بطريق مستقيم و برنامه آن منع شده است و از دعوت آنان بايد كف نفس و خوددارى نمود و هرگز نبايد باستناد اينكه از خويشان و اقرباء است در دعوت آنان اصرار نمود كه سبب نفرت آنان گردد.

و محتمل است مراد از كلمه جامعه علم نورى باشد كه سبب استحضار صورتهاى معلومات نفسانى در آنها احاطه داشته است يعنى بطور مقام جمعى بر همه آنها احاطه خطورى و شهودى داشته باشد و محتمل است مرتبه ديگر كه كاملتر از اين مقام است و عبارت از كلمه عقليه جمعى است كه جامع معلوماتى است كه واجد تفاصيل علوم نفسانى است ولى بطور علمى و شهودى كه ريشه و اساس آن حد از معلوماتى است كه سابقا احاطه علمى داشته است و مبدء و غايت و نتيجه علوم نفسانى است و اين مقام از احاطه علمى و كلمه جامعه‌ئى است كه ساحت كبريائى قلوب بعض از اهل ايمان را بدان نورانى نموده و صفاء مى‌بخشد و اين موهبت مكنون الهى است كه در ازل در باره بعض نفوس و افراد از اهل ايمان بطور كمون و اقتضاء نهاده شده است.

ولى در اثر استفادات علمى و اخلاقى و رياضيات عملى و انتقالات فكرى‌