درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١١٥ - الحديث الرابع
قوله (ع): كان بلا كيف
: بيان صفت سلبى است مبنى بر اينكه وجود واجب و بسيط حقيقى او واجد صفات وجودى واجب بوده است.
و هيچ گونه صفت عاريتى و عارضى نداشته و ندارد صفات كمال او لازم وجوب وجود و بساطت او است و عين ذات يعنى حيات و علم و قدرت و مبدئيت براى خلق و آفرينش همانا وجود او واجب است صفات كمال او عين ذات او است يعنى عالم بذات و قادر بالذات و حى بذات خود مىباشد و همه صفات و كمالات وجودى او عين ذات او است و ذات او عين صفت كبريائى او است او ريشه و اساس خيرات و كمال همه هستىها است و هر كمالى از اويند و از او بظهور ميرسد اين بر وحدانيت او گواه است.
قوله (ع): كان لم يزل بلا كم و بلا كيف:
وجود كبريائى او ازلى بوده و هست بدون اينكه مورد قياس يا كميت و مقدار زمان قرار گيرد زيرا زمان و امتداد كمى و عددى آن و بهويت اتصالى آن از مجعولات و مخلوقات كبريائى او است بر اين اساس نميتوان بقاء و دوام و ازليت كبريائى او را قياس بزمان نمود و با آن سنجيد بلكه وجود او قائم بذات و ازلى است و زمان و موجودات زمانى نمونهاى از فيوضات دائم او است.
بالاخره وجود واجب او منزه از سنجش با مقدار زمان و ساير عوارض است و هم چنين صفات كمال او واجب و عين ذات و منزه از صفات عاريتى و عارضى است.
خلاصه ازليت وجودى و كبريائى ذاتى او منزه از آنست كه در او شائبه نقص ذاتى و وجودى باشد و يا شائبه نقص و عروض كيفيت و چگونگى صفت زايد بر ذات او باشد بالاخره وجوب وجودى او ارفع و اعلى است كه در حريم كبريائى