درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٢٩ - الحديث الاول

فضل ساحت آفريدگار است زيرا وجود انسانى و اعضاء و جوارح او و ساير علل و اسباب زندگى بشر را فراهم نموده.

از جمله قصد و تصور و عزيمت و اعضاء و جوارح كه بتواند بسوى مقصد حركت نمايد بالاخره همه و همه از فيوضات ساحت كبريائى است و آنچه از قبايح و حوادث ناگوار و يا اعمال ناپسند از ايشان صادر شود از نظر قصور و نقصان و يا منقصت بشر است كه از قبول فيوضات الهى خوددارى نموده و در اثر پيروى از تمايلات از فيوضات سود را بازداشته است.

٢- جاعل و خالق و مبدع ذات موجودى اولى است بآن موجود و بآثار آن از فضايل از ذات آن موجود زيرا نسبت موجود بخودش نسبت امكان است و فقط واجد قابليت است و نسبت آن موجود بفاعل و سبب آن بطور واجب است و نسبت آن به سبب و علت آن بوجوب و ايجاد است كه معلول بوده و نسبت وجوب تأكيد نسبت امكانى است و فاعل و سبب هر چه قوى‌تر باشد تأثير آن در معلول قوى‌تر خواهد بود و فاعل بعيد قوى كه از فاعل و مؤثر قريب خواهد بود مانند شعاع خورشيد كه تأثير آن از هوا و ساير علل و از آينه بيشتر است و تأثير و وسايط مندك و چه بسا از شئون نور حقيقى باشد و از اين نظر تأثير ساحت كبريائى در حوادث و افعال بشر زياده تأثير خواهد داشت.

بدين نظر فرمود

(انى اولى بحسناتك منك)

زيرا همه اعضاء و علل و اسباب و حيات بشر و حركت و نيروى ظاهرى و باطنى از موهبت آفريدگار است.

نظر باينكه يگانه رابطه موجودات با ساحت كبريائى رابطه خلق و آفرينش است كه آن را از كتم عدم بعرصه هستى درمى‌آورد و شعاع و فيض وجود آن چيز را فرا مى‌گيرد و هم چنين واسطه و ثالثى در آن ميان نخواهد بود بلكه از ذات قدس منبعث مى‌شود ناگزير حكمت و مصالح بى‌شمار در بردارد و فعل و اثر كبريائى هرگز بر اساس عبث و اتفاق و گزاف و بيهوده نخواهد بود و گرچه براى بشر و غير او تفصيل حكمت‌