تفسير فاتحة الكتاب از امام حسن عسكرى - حسينى شاهمرادى، قدرت الله - الصفحة ٥٨

تحقيقات زير، براى پژوهشگران منصف، ميتواند راهنما- و چه بسا! قانع‌كننده- باشد:

علّامه! ميرزا حسين نورى، در خاتمه المستدرك- صفحه ٦٦١- مفصّلا در اعتبار اين تفسير، سخن گفته، و كسانى را كه بر آن اعتماد دارند، بيان كرده است. گفتار او ملخّصا چنين است:

محمّد بن قاسم استرآبادى، از مشايخ شيخ صدوق، در تفسير منسوب به إمام، أبو محمّد عسكرى- عليه السّلام است، كه؛ در أغلب كتب او، مانند: من لا يحضره الفقيه، و أمالى، و علل الشّرائع، و غير آنها- كه نزد ما موجود است- زياد از آن، نقل شده! و بر آنچه در آن تفسير است، اعتماد كرده است، كما اينكه؛ اين مطلب، بر آنها كه؛ بتاليفاتش مراجعه كنند، پوشيده نيست. و در اين مطلب، استوانه‌هاى مذهب و سدنه أخبار، از او پيروى كرده‌اند. از جمله آنها:

أبو منصور أحمد بن عليّ بن أبى طالب، در إحتجاج.

قطب الدّين سعيد بن هبة اللَّه راوندى، در خرائج.

رشيد الدّين محمّد بن عليّ بن شهر آشوب، كه جزما! تفسير را بإمام عليه السّلام نسبت داده، و در جاهاى مختلف مناقبش، از آن نقل كرده است.

محقّق ثاني- علىّ بن عبد العالى كركى- كه در اجازه‌اش به [صفيّ الدّين حلّي‌] بعد از ذكر جمله‌اى از طرق و أسانيد عاليه‌اش، عاليترين سند را چنين دانسته:

«جمال الدّين أحمد بن فهد، از سيّد عالم نسّابه، تاج الدّين، محمّد بن معيّة، از سيّد عالم، عليّ بن عبد الحميد بن فخّار حسينى، از پدرش سيّد عبد الحميد، از سيّد فقيه مجد الدّين أبو القاسم عليّ بن عريضى، از شيخ سعيد رشيد الدّين أبو جعفر محمّد بن شهر آشوب مازندرانى، از سيّد عالم، ذو الفقار محمّد بن معبد العلوى الحسنى، هر دو آنها، از شيخ الإمام، عماد فرقه ناجيه، أبو جعفر محمّد بن حسن طوسى، كه او گفت: أبو عبد اللَّه حسين بن عبيد اللَّه غضائرى، بما خبر داد كه؛ أبو جعفر محمّد بن بابويه بما خبر داد كه؛ محمّد بن قاسم مفسّر جرجانى، بر ما حديث كرد كه؛ يوسف بن محمّد بن زياد و علىّ بن محمّد بن سنان‌[١] از پدرشان، از مولاى ما و مولاى كافّه مردم، أبو محمّد حسن عسكرى از پدرش، از پدرش ... صلوات اللَّه عليهم أجمعين! فرمود كه؛ رسول خدا (ص)، روزى ببرخى از اصحابش فرمود: ...» از اين مطلب، ظاهر مى‌شود كه؛ اين تفسير، نزد او در غايت اعتبار است. و همچنين؛ ظاهر

[١] در نسخ چنين است و صحيح آن« سيّار» است.