(١) [رحمان‌] است! چون؛ با توسعه رزق و روزى، بر ما، رحمت آورد! [رحيم‌] است بر ما- در أديان ما و دنيا و آخرت ما- خدا، دين را بر ما تخفيف داد! و آن را سبك و آسان گردانيد! و او بر ما- با جدائى و تميّز ما از دشمنانش- رحمت آورد! سپس آن جناب، إظهار نمود كه؛ رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله، فرمود:

هر كه را أمرى كه؛ بدان پرداخته، غمگين و محزون كند، آنگاه‌ [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌] بگويد- در حالى كه از او، خالصانه [براى خدا] سر بزند! و با جان و دل، باو، روى آورد!- در آن، يكى از دو فايده است:

يا رسيدن به نياز دنيائى او است! و يا چيزى است كه؛ بنزد خدا، برايش مهيّا است!.

و آنچه نزد خدا است، براى مؤمنين، بهتر و پاينده‌تر است!.

(٢) و حسن بن على عليهما السّلام افزود كه؛ أمير المؤمنين صلوات اللَّه عليه فرمود:

و همانا؛ [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌]، آيه‌اى از فاتحة الكتاب است. و اين سوره، شامل هفت آيه است، كه تمام‌شدنش به‌ [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌] است.

و اضافه نمود كه؛ شنيدم رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ميفرمايد كه: خداى عزّ و جلّ! بمن فرمود:

اى محمّد! «وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ‌»[١] و به [فاتحة الكتاب‌]، منّت خاصّ جداگانه‌اى بر من نهاد! و آن را مقابل قرآن- كه از جلال و عظمت، درياى موّاج است!- قرار داد. و يقينا؛ فاتحة الكتاب، بزرگترين و شريفترين چيزى است كه در گنجهاى عرش (الهى!) است. و براستى؛ خدا، محمّد را بآن، ويژگى بخشيد! و شرافت و بزرگى داد!. و در آن، هيچ يك از پيامبرانش را با او، شريك نگردانيد- جز سليمان- كه‌ [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌] را باو عطا فرمود. آيا

[١] حجر، آيه ٨٧