خود را از اين گونه بندگى‌ها آزاد كنند؛ زيرا قرآن و روايات از مقهوريت آنان تعبير به عبوديّت فرموده است، چنان‌كه قرآن كريم به نقل از ملأ قوم فرعون آورده است:

«چرا ما به دو بشر مثل خودمان ايمان آوريم، درصورتى‌كه طايفه اين دو ما را پرستش مى‌كردند؟»[١] و نيز «اين منّتى است كه بر من مى‌گذاريد؟ تو بنى اسرائيل را به صورت بندگان خود قرار داده‌اى».[٢] خداوند تبارك و تعالى در اين آيه از قول موسى عليه السّلام نقل فرموده كه او به فرعون گفت تو بنى اسرائيل را به بندگى كشيده‌اى. در روايات بسيارى نيز به همين مسئله اشاره شده است، از جمله خطبه قاصعه كه على عليه السّلام در آن فرمود: «فراعنه، آنها (بنى اسرائيل) را به بندگى گرفتند».[٣] هم‌چنين در همان خطبه قاصعه راجع به فرزندان اسماعيل و اسرائيل فرمود:

«كسراها و قيصرها ارباب ايشان بودند، آنها را از كشت‌زارها و درياهاى عراق و سبزه‌زار جهان به جايى راندند كه فقط درمنه (گياهى است در بيابان) رويد».[٤] هم‌چنين در مورد امت اسلامى به آنان اخطار مى‌كند: «قسم به خدا بعد از من بنى اميه را اربابان بدى خواهيد يافت».[٥] حضرت امام حسين عليه السّلام سالار و سرور شهدا نيز در فرمايش بلندش به حكام جور زمان خود فرموده: «من دست ذلت به شما نخواهد داد و چون بندگان به حكومت شما اقرار ننموده و تن نمى‌دهم».[٦] در جاى ديگر فرموده است:

«بسيار دور است از ما ذلت، خدا و رسولش و مؤمنين از اين‌كه ما ذلت بپذيريم ابا دارند، و دامن‌هاى پاك و انسان‌هاى غيور و شرافتمند نمى‌پذيرند كه اطاعت‌

[١] - مؤمنون( ٢٣) آيه ٤٧:\i« أنوا من لبشرين مثلنا و قومها لنا عابدون».\E

[٢] - شعراء( ٢٦) آيه ٢٢:\i« و تلك نعمة تمنّها علىّ أن عبّديت بنى اسرائيل».\E

[٣] - فيض الاسلام، ترجمه و شرح نهج البلاغه، خطبه ٢٤٣، ص ٨٠٢:« اتخذتهم الفراعنه عبيدا».

[٤] - همان، خطبه ٢٤٣، ص ٨٠٥:« و كانت الأكاسرة و القياصره اربابالهم يجتازونهم عن ريف الافاق و بحر العراق الى منابت الشيح».

[٥] - همان، خطبه ٩٢، ص ٢٧٣:« و ايم اللّه لتجدنّ بنى اميه لكم ارباب سوء بعدى».

[٦] - لا اعطيكم بيدى اعطاء الذليل و لا اقرّلكم اقرار العبيد.