لحظه‌اى هم از حيله‌ها و تهاجم سياسى و نظامى آنان غفلت نورزند.[١] اسلام، اساس تشكّل اجتماعى را بر برادرى و اخوّت مبتنى مى‌داند.[٢] اخوّت، مقوله‌اى برتر از «نوع دوستى» مى‌باشد، و نيز برادرى و اخوت و اصلاح مستمر روابط درونى، دستور مورد تأكيد قرآن است. عدالت‌[٣] اجتماعى عامل مهمى است كه قرآن براى تحكيم اين اخوت مطرح نموده است. پرهيز از ظلم و ستم، هم‌چنين زير بار ظلم نرفتن، بهترين راه تحقيق اين آرمان‌ها محسوب مى‌گردد.

پرهيز از گناه و مبارزه با گناه‌كاران بسترى مناسب براى تحقق اهداف مذكورى به شمار مى‌رود. قرآن در سفارش به تقوا و تأكيد بر امر به معروف و نهى از منكر ريشه‌هاى اصلى اصلاحات اجتماعى را معرفى نموده است.

خداوند در قرآن كريم انتخاب زندگى سالم و ميانه‌روى در امور مالى را از خصوصيات بندگان خود ذكر مى‌كند[٤]، و در امور فرهنگى مردرم را به كسب علم.

دانش، تشويق و ترغيب مى‌كند. ديو جهل و بى‌خردى را مطرود دانسته‌[٥] و با برترى بخشيدن به اهل دانش، به كاروان دانشمندان و دانش‌پژوهان تهنيت مى‌گويد.[٦] اهل علم را از تصميمات جاهلانه و ادعاى بى‌دليل برحذر داشته‌[٧] و آنان را براى آگاه نمودن مردم و بيدارى آنان گسيل مى‌دارد[٨] و هركس را كه سرمايه علمى خود را در معرض بهره‌بردارى ديگرى قرار ندهد، توبيخ مى‌كند.[٩] دستورات دينى آن چنان فراگير و گسترده است كه قرآن در خطابى عام همه حركات‌

[١] - بقره( ٢) ١٢٠:\i« لن ترضى عنك اليهود و لا انصارى حتى تتبع ملتهم».\E

[٢] - حجرات( ٤٩) آيه ١٠:\i« انّما المؤمنون إخوة فأصلحوا بين أخويكم».\E

[٣] - نحل( ١٦) آيه ٩٠:\i« انّ اللّه يأمر بالعدل و الإحسان و ايتآئ ذى القربى».\E

[٤] - فرقان( ٢٥) آيه ٦٧:\i« و الّذين اذا أنفقوا لم يسرفوا و لم يقتروا و كان بين ذلك قواما».\E

[٥] - يونس آيه ١٠٠:\i« و يجعل الرّجس على الّذين لا يعقلون».\E

[٦] - زمر( ٢٩) آيه ٩:\i« قل هل يستوى الّذين يعلمون و الّذين لا يعلمون».\E

[٧] - آل عمران( ٣) آيه ٦٦:\i« فلم تحاجّون فيما ليس لكم به علم».\E

[٨] - توبه آيه ١٢٢:\i« فلو لا تفر من كلّ فرقة منهم طائفة ليتفقّهوا فى الدّين و لينذروا قومهم اذا رجعوا».\E

[٩] - بقره( ٢) آيه ١٥٩:\i« انّ الّذين يكتمون ما أنزلنا من البيّنت و الهدى من بعد ما بيّنّه للنّاس فى الكتب أولئك يلعنهم اللّه».\E