علمى گذشتگان دست ردّى است بر اين بافته‌ها، و تحقيقات دانشمندان و بررسى پژوهش‌گران گذشته گواه صادقى است بر پوچى اين ادّعا. مجموعه عظيم ميراث علمى گذشتگان هميشه در اختيار نسل‌هاى حاضر بوده و همه نسل‌ها بدون هيچ شبهه و ابهامى از آنها بهره برده‌اند.

پيشرفت‌هاى تدريجى علوم، ريشه در اين بهره‌بردارى مستمر دارد. فهم يافته‌هاى ديگران رابطه‌اى علمى بين قرن‌هاى ممتد تاريخ بوده و هست.

رمز تكامل دانش بشر فقط اين بوده كه نظريات و برداشت‌هاى ديگران را فهميده و آنها را به درستى تحليل و بررسى كرده است. بدون شك تا نسبت به آثار گذشتگان اطلاع دقيق و آشنايى كامل حاصل نشود، هرگونه نقد و نظر يا اثبات و رد آنها غلط و بى‌ارزش خواهد بود.

نكته‌اى كه بر آن تأكيد مى‌شود، سرّ خلقت نيست، بلكه واقعيتى فطرى و امرى بديهى است. هركس در اين امر فطرى ترديد كند از حقيقت انسانى خارج شده است. انكار اين امر نيز، خود مصداقى روشن بر وجود آن است.

آنچه اين مدعيان را به چنين ورطه هولناكى كشانده، عنادى است كه در صحنه سياست دامن‌گير آنان شده؛ عنادى كه نتيجه‌اى جز ايجاد شك و دودلى، ترديد و ابهام، بدبينى، رها شدن فرهنگ اصيل و معتقدات گران‌بها، پشت كردن به مقدسات و دستورات الهى و ناديده گرفتن تمام فضيلت‌ها و كرامت‌ها ندارد. اين همان وسيله‌اى است كه مى‌تواند رمز پيروزى اين ملت را از آن بگيرد.

اگر مردم براى دين خود اصالت قائل نباشند، اگر معتقدات دينى را دين ندانند، اگر صلابت دينى خود را از دست بدهند، قداست از آيين الهى حذف و انسان‌ها از كلمه توحيد و توحيد كلمه دور خواهند شد. ولى اين خواب‌وخيالى بيش نيست و هرگز تحقق نخواهد يافت؛ زيرا باورهاى راستين دينى كه جوانان را در عنفوان جوانى به ميدان جهاد مى‌برد و سرافراز و پيروزمند بيرون مى‌آورد، در اين ميدان هم مايه پيروزى و سربلندى ايشان خواهد شد. راه عزت و شرافت جز اين نيست. قرآن، برهان و تجزيه هماهنگ، اين راه را نشان داده و نسل‌هاى استوار را به آن دعوت نموده است.

به همين مناسبت مطالب اين نوشتار در دو بخش عمده «دين و حكومت دينى» عرضه مى‌شود تا در حد ممكن روشن‌گر القائات دگرانديشان و ساده‌لوحان گردد و اعتقاد و اعتماد دين‌داران را استحكام بخشد. اميد واثق دارم مورد قبول خداى تعالى واقع گرديده و در راه اين هدف مقدّس مؤثر افتد.