تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ٨٣
خودخواه، دروغگو، متكبر و مغرورند و رياكارانى هستند كه شايستگى عشق و ايمان را ندارند. به هرحال آثار نيايش ولو آنكه پديد آيد غالبا» به ما نمى رسد.
پاسخ خواهشهاى ما و عشق ما معمولا «به صورت بطئى، نامحسوس و تقريبا» غير مسموع داده مى شود. اين پاسخ كه با زمزمه بسيار نرمى به اندرون ما پا مىگذارد با قيل و قال جهان خارج به آسانى خفه مىگردد. نتايج مادى نيايش نيز مبهم و ناآشكار است و معمولا «با ديگر پديدهها آميخته مىشود. در ميان مردم، حتى كشيشان، بسيار اندكند كسانى كه اين حالت را داشتهاند كه بتوانند اين آثار را به صورت روشنى مشاهده كنند. پزشكان نيز، از نظر اينكه برايشان جالب توجه نبوده است، اجازه دادهاند حالاتى كه در دسترسشان واقع مىشده است بى آنكه آن را مورد تحقيق و بررسى قرار بدهند از ميان برود. علاوه بر اين، كسانى كه به بررسى اين آثار مىپردازند غالبا» به اين علت به اشتباه مىافتند و منحرف مىشوند كه در اغلب اوقات نتيجه حاصله با آنچه حدس زده مىشود اختلاف دارد. مثلا «كسى كه دعا مىكند تا خدا او را از يك بيمارى عضوى شفا دهد بيمار مىماند ولى در عوض يك تحول عميق و تفسير ناپذير روحى و اخلاقى به وى دست مىدهد. عادت نيايش هر چند در ميان عموم مردم حالت استثنايى دارد ولى در ميان گروههايى كه نسبت به مذهب اجدادى وفادار ماندهاند نسبتاً فراوان است، در اين گروههاست كه مىتوان هنوز تأثيرات نيايش را