تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ٥٤
نيز در آيه «واذا سألك عبادى عنى فانى قريب، اجيب دعوه الداع اذا دعان» (بقره، آيه ١٨٦)؛ و چون بندگان من از تو سراغ مرا مىگيرند، من نزديكم و دعاى دعا كننده را اجابت مىكنم به شرطى كه در دعايش مرا بخواند. در اين آيه باز مشاهده مى شود كه مشابه آيه سوره نمل، شرط استجابت دعا را اين دانسته كه تنها او را بخوانند و چشم اميد به ديگرى نداشته باشند.
بنابراين، مسئلت از خداوند يعنى توجه كامل به خدا و ايمان به علم و قدرت مطلقه او كه اختيار همه چيز و همه كس را در دست دارد. گويى خداوند مىفرمايد، اگر واقعاً مرا و تنها مرا، بدون تكيه بر ديگرى دعوت كرديد، من اجابت مىكنم.
دعا و نظام علت و معلول: سؤالى كه در اينجا مطرح است آن است كه آيا از خدا خواستن با نظام علت و معلول منافات دارد؟ پاسخ اين سؤال اين است كه هيچ گونه تضاد و منافات ميان درخواست خواستهها از «خداوند» و تحقق خواستهها از طريق نظام اسباب و نظام علت و معلول وجود ندارد. در حديث نبوى خطاب به ابوذر آمده است كه: «هرگاه چيزى خواستى از خدا بخواه و هرگاه يارى و نصرت جستى از خدا بجوى». (طباطبايى، ١٣٦٣، ج ٢، ص ٥٠) پيامبر (ص) صريحاً به ابوذر تعليم مىفرمايند كه در دعا، اتكا و دلبستگى متربى بايد به خداوند باشد؛ زيرا نظام علت و معلول توسط خداوند هدايت، نظارت و قوام مىيابد. خداوند خود علت العلل است. به عبارت ديگر، اتكا به خدا به معناى آن است كه خداوند تكيه گاه خود را اسباب (نظام علت