دچار يأس و نااميدى بشود؛ بلكه بايد بداند و ايمان داشته باشد كه دستگاه الهى از حوزه تلاش او بسى وسيع‌تر است و چه بسا راه‌هاى تلاش نشناخته‌اى وجود داشته باشد كه در آينده به رويش باز شود و مسيرى تازه و نو براى تلاش و كوشش پيش پايش بگذارد. در نظام تعليم و تربيت اسلامى، آمادگى براى تلاش و كوشش بى‌پايان نهفته است. بنابراين، معنى دعا اين است كه از يك طرف، از طريق پيوند با بى نهايت، پيوند با خداى بى‌نهايت و قدرت بى نهايت او را، همواره براى خودمان محفوظ نگه مى‌داريم و از طرف ديگر، معنايش اين است كه بر خودمان نهيب مى‌زنيم كه مبادا دچار يأس و نا اميدى بشويم.

هماهنگى با سنن هستى: از لوازم ديگر نيل به اثرات تربيتى دعا آن است كه موافق با سنن هستى و شريعت دين باشد. بديهى است درخواست عمر جاودانه يا دعاهايى از اين قبيل كه مخالف با سنن هستى است، قابل استجابت نيست. به طور مثال دعا نبايد جانشين كار و مسئوليت فرد متربى بشود. بسيارى از خواسته‌ها از طريق عقل، تدبير، كار و تلاش قابل تحقق است. بنابراين طرح چنين درخواستهايى در دعا، تمسخر خود است. همان‌طور كه قبلًا متذكر شديم امام رضا (ع) مى‌فرمايند: «هر كس از خداوند بدون تلاش و كوشش طلب موفقيت بنمايد، خود را مسخره نموده است». بنابراين، «دعا» بايد مظهر «حاجت» و تجسم «فقر» و نياز باشد. واقعاً