تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ٢٥٥
١. عفو و گذشت در زندگى: قبلًا عرض شد كه «اعتقاد به معاد» از ويژگىهاى مكتب تربيتى اسلام است و فوائد اين اعتقاد نيز ذكر شد. در اينجا امام از خداوند طلب عفو هنگام مرگ مىفرمايند و از خداوند مىخواهند كه از گذشتهها هر چه باشد گذشت كند.
مديران، مربيان و والدين نيز لازم است با تأسى از اين خلق الهى نسبت به زير دستان خود يعنى فرزندان و متربيان، سياست عفو و گذشت را در جاى خود پيشه كنند و از عفو بجا و مناسب هرگز ابا نكنند. همچنانكه انسان هنگام احتياج و عجز (هنگام مرگ) عاجزانه از خدا طلب عفو مىكند بايد خود نيز نسبت به زيردستان و دوستان خطاكار خود چنين حالتى داشته باشد تا بتواند به رحمت خدا و عفو خدا اميدوار باشد. كدام مكتب تربيتى است كه چنين روحيههايى به متربيان خود القا مىكند؟
٢. اميد به رحمت خدا: قبلًا نيز در مورد اميدوارى و حسن ظن به خداوند كه از ويژگىهاى مكتب تربيتى اسلام است بحث شد. اينجا امام سجاد (ع) بسيار زيباتر مىفرمايند: آرزويم را به «اميد به تو» پابرجا كن. چقدر مهم و مؤثر است كه انسان آرزوى خود را در اميد به رحمت خدا و عفو او بداند و اينگونه روحيهها در تربيت شدگان مكتب اسلام باعث تداوم حركت و فعاليت آنها شده و هرگز روحيه افسردگى و بيهودگى و پوچى را بر آنها مسلط نخواهد كرد.
٣. تسهيل راههاى خشنودى خدا: به نظر مىرسد يكى از اهداف امام در اين عبارت تأكيد بر همان فرازهاى قبلى باشد، چطور؟ در فرازهاى قبلى امام سجاد (ع) از تأثير و اهميت سلامت جسم و نيز رفاه نسبى و تأمين