تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد (ع) - لياقتدار، محمد جواد - الصفحة ١٢١
نهايى كه همانا عبوديت خداوند است نمىباشد (و حتى در اسلام اين امر اگر در راه خدا و براى حفظ بىنيازى از ديگران باشد جهاد در راه حساب مىشود) (به حديث نبوى «الكاه لعياله كالمجاهد فى سبيل الله» توجه كنيد). اما اگر زندگى به قدرى براى انسان سخت و طاقت فرسا شود كه شبانه روز مجبور به تلاش براى كسب روزى شود خوب مسلماً فرصت و حال و توان كمترى براى عبادت دارد و اين از بىتوفيقى انسان است و لذا امام سجاد (ع) هم در اينجا به طور ضمنى و كلى و هم در فرازهاى بعدى (فرازهاي ١٠، ١٢، ٢٧، ٢٣، ٢٤، ٢٦) اين مطلب را تأكيد مىكنند. اما آفت آن چيزى بود كه فى نفسه پرداختن به آن فسادآور است مثل عجب، دروغ و ....
الهام از صفات الهى
درادامه فراز فوق امام نكات تربيتى مفيدى را يادآور مىشوند كه بدون توضيح اضافى بدان اشاره مىشود:
اولًا در پنج عبارت فوق امام از صفات خداوند بهره مىجويند و از خداوند طلب توفيق مىكنند مثل صفات غنّى، عزيز، رب و ... و اين يك اصل تربيتى كلى در نظام تعليم و تربيت اسلامى را به ما گوشزد مىكند و آن «تأسى از الگو» مىباشد. كه توضيح و شرح اين اصل تربيتى را در ذيل فرازهاى بعدى كه به طور مشخصتر به اين مطلب اشاره دارند، موكول مىكنيم. ثانياً در پنج عبارت مذكور امام پنج هدف تربيتى و پنج روش