تحليلى از زندگانى سياسى امام حسن مجتبى عليه السلام - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم محمد سپهري - الصفحة ١٥٠
حسن عليه السّلام فرمود:
«ان يكن من النوق السلوب و ما يزلق، فان من البيض ما يمرق؛
[پدر جان!] اگر شتران گاهى بچه مىاندازند و يا بچه مرده به دنيا مىآورند، تخم نيز گاهى فاسد و بىخاصيت مىشود.»
در اين وقت، حاضران صدايى شنيدند كه مىگفت:
«ايّها النّاس انّ الّذى فهّم هذا الغلام هو الذي فهّمه سليمان بن داود؛
اى مردم! كسى كه به اين پسرك فهمانيد، همان كسى بود كه به [حضرت] سليمان فهمانيد.[١]
در اينجا داستان ديگرى نيز هست و آن داستان كسى است كه چون ديد فرد بىگناهى كشته مىشود، اقرار كرد كه قاتل واقعى من هستم. امير المؤمنين حكم كرد كه قصاص از اين مرد برداشته شود، زيرا اگر او انسانى را كشته، انسان ديگرى را زنده كرده است و هركس انسانى را زنده كند، بر او قصاص نيست.
ابن شهر آشوب گويد:
«در كافى و تهذيب از امام باقر عليه السّلام روايت شده كه آن حضرت فرمود:
امير المؤمنين عليه السّلام فتواى اين قضاوت را از فرزندش حسن جويا شد و او در پاسخ
[١] - مناقب ابن شهر آشوب، ج ٤، ص ١٠؛ بحار الانوار، ج ٤٣، ص ٣٣٥ و ٣٥٤ و ٣٥٥، نقل از: مناقب؛ حياة الحسن عليه السّلام، ج ١، ص ٨٦ و ٨٧.
منابع ذيل، اين قضيه را نقل كردهاند، بدون اين كه محول شدن سؤال به امام حسن عليه السّلام را بيان كنند:
ذخائر العقبى، ص ٨٢؛ احقاق الحق، ج ٨، ص ٢٠٧؛ فرائد السمطين، ج ١، ص ٣٤٢ و ٣٤٣؛ الغدير، ج ٦، ص ٤٣ از بعضى از منابع مذكور و از كفاية الشنقيطى، ص ٥٧؛ الرياض النضره، ج ٢، ص ٥٠ و ١٩٤؛ ابن عساكر، ترجمه امير المؤمنين عليه السّلام( پاورقى)، ج ٣، ص ٤٢ و ٤٣، نقل از: بعضى از منابع مذكور و از تاريخ ابن عساكر، ترجمه محمد بن زبير، ج ٤٩، ص ٨٣ يا ٤٩٨.