تمامى اين فداكارى‌ها بدين خاطر بود كه به نظر ائمه عليهم السّلام مسأله امامت، مسأله اصلى اسلام بوده. بر اساس اعتقاد به اين اصل است كه مسير انسان و خط فكرى، سياسى و حتى اجتماعى‌اش در زندگى مشخص مى‌گردد. پس سنگ زيرين و اساسى همه مفاهيم و اعتقادات و مسائلى كه به آنها اعتقاد و ايمان دارد و موضعى كه اتخاذ مى‌كند و سرانجامى كه به آن منتهى مى‌شود، «اعتقاد به امامت» است.

بر اين اساس است كه- بنابر تعبير امام حسين‌[٢] عليه السّلام به هنگام به خاك سپارى برادرش امام مجتبى عليه السّلام- ائمه عليهم السّلام مى‌توانند عنصر مثبت و سازنده تقيه را به خدمت گيرند و براى دفع گروه باطل‌گرايان، با تفكرى ژرف و مبارزه‌اى درونى راه خدا را انتخاب كنند.[٣]

امامان عليهم السّلام در همه مسائل جز امامت و مسائل آن، از عنصر سازنده تقيه استفاده كردند، زيرا به خوبى مى‌دانستند كه تقيه همه مسائل را مى‌تواند حفظ كند، مگر امامت و احقيت آنان به خلافت را كه ممكن است موجب تضييع‌

[١] - البداية و النهايه، ج ٨، ص ٥١.

[٢] - سخنان امام حسين عليه السّلام در كنار قبر برادرش، بنا بر نقل ابن قتيبه چنين است:

« اى ابا محمد، خدايت رحمت كند! اين تو بودى كه حقيقت را ديدى و شناختى و در مقابل گروه باطل‌گرايان با تفكرى ژرف و مبارزه‌اى درونى راه خدا را برگزيدى، به دنيا و زيبايى‌ها و ناگوارى‌هايش به ديده تحقير نگريستى و با دستى پاك و خاندانى پاكيزه در دنيا زيستى و از آن گذشتى و فريبكارى‌ها و خيانت دشمنانت را به آسانى رد كردى و پاسخ گفتى و اين مايه شگفتى نيست، چه تو از دودمان رسالتى و از پستان حكمت نوشيده‌اى و اكنون به سوى روح و ريحان و بهشت پرنعمت پرواز كردى، خداى پاداش تو و ما را در اين سوك و مصيبت، بزرگ دارد و به ما شكيبايى عنايت فرمايد!».

[٣] - ر. ك: تهذيب تاريخ، ج ٤، ص ١٢٣؛ عيون الاخبار، ج ٢، ص ٣١٤؛ حياة الحسن بن على عليهما السّلام، ج ١، ص ٤٣٩ از عيون الاخبار؛ پيرامون تقيه ر. ك: الصحيح من سيرة النّبى الاعظم صلّى اللّه عليه و آله، ج ٢، ص ٤٠- ٤٦.