تحليلى از زندگانى سياسى امام حسن مجتبى عليه السلام - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم محمد سپهري - الصفحة ٩٠
راست مىگويد.
- رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله درباره خلافت او چيزهايى گفته كه چيزى را اثبات و عذرى را بر طرف نمىسازد. گاهى اوقات برايش زمينهسازى مىكرد. در بستر مرگ هم مىخواست اسم او را به صراحت بيان كند، اما من به منظور حفظ اسلام و دلسوزى براى آن مانع شدم. به خداى كعبه سوگند كه ابدا قريش در مورد خلافت على اتفاق نمىكند.[١]»
در اين داستان نكات مهمّى نهفته است كه لازم است روى آن قدرى توقف كنيم و به طور عميق و با واقعنگرى آن را بشكافيم و مورد بررسى قرار دهيم.
خصوصا اين قسمت سخن او را كه گفت: «رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله درباره خلافت او چيزهايى گفته كه چيزى را اثبات و عذرى را برطرف نمىسازد». بايد به وى گفت: پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله روشهاى مختلف بيانى، از قبيل: تصريح، تلميح، كنايه، مجاز، حقيقت، قول و فعل را براى تثبيت و تأكيد مسأله امامت و خلافت على عليه السّلام به كار برد و حتى در غدير خم از مسلمانان حاضر براى او بيعت گرفت، و اگر بخواهيم تمامى سخنان و مواضع رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را در اين باره جمعآورى كنيم، چندين مجلد را دربر خواهد گرفت و مدت درازى هم از عهده انجام آن بر نخواهيم آمد.
پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در بستر بيمارى خواست آن را بر روى كاغذ بياورد تا در تاريخ ثبت شود و ديگر قابل خدشه نباشد، و با اين عمل خود ريشه اختلافات بعدى را
[١] - شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج ١٢، ص ٤٩؛ قاموس الرجال، ج ٦، ص ٣٩٨ و نيز ج ٧، ص ١٨٨؛ ناسخ التواريخ( جلد مربوط به خلفا)، ص ٧٢- ٨٠؛ مكاتيب الرسول، ج ٢، ص ٦٢٠؛ بهج الصباغه، ج ٦، ص ٢٤٤ و نيز ج ٤، ص ٣٨١؛ بحار الانوار، ج ٦، ص ٢١٣ و ٢٦٦ و ٢٩٢؛ علامه محقق، على احمدى ميانجى، مشاجرات عمر با ابن عباس را در كتاب ارزشمند خود به نام مواقف الشيعة مع خصومهم آورده است.