تحليلى از زندگانى سياسى امام حسن مجتبى عليه السلام
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص

تحليلى از زندگانى سياسى امام حسن مجتبى عليه السلام - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم محمد سپهري - الصفحة ١٣٨

معاويه پس از صلح با امام حسن عليه السّلام گفت: «رضينا بها ملكا.»[١]

وى و ديگران در مناسبت‌هاى مختلف، از اين تفكر خويش پرده برداشته‌اند.[٢]

معاويه درباره خود گفت: «أنا اول الملوك.»[٣] پس امام، نه خلافت را به آنان سپرد و نه امامت را.

همچنين سعد بن ابى وقاص به معاويه مى‌گفت: «السّلام عليك أيها الملك.»[٤]

امام حسن عليه السّلام فرمود:

«ليس الخليفة من سار بالجور، ذاك ملك ملكا يتمتع به قليلا، ثم ينقطع لذته و تبقى تبعته؛

خليفه كسى نيست كه با جور و ظلم عمل كند؛ چنين كسى پادشاهى است كه به سلطنت رسيده و مدت كمى از آن بهره‌مند شده و سپس لذت آن منقطع گشته است، اما بايد درباره‌اش حساب پس دهد.»

از سوى ديگر، از جمله شرايط صلح اين بود كه معاويه حق ندارد، نه خود را امير المؤمنين بنامد و نه امام حسن بن على نزد او شهادتى اقامه كند.[٥] اين ماده به طور قاطع همان مطلبى را كه بيان كرديم تأييد مى‌نمايد.

اين موضع امام و تعبير حضرت به كلمه «امر» و نيز گنجانيدن ماده فوق در صلح‌نامه، همانند تعبيرى است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از حكمران روم و قبط


[١] - البداية و النهايه، ج ٦، ص ٢٠٠.

[٢] - آل ياسين، الامام الحسن بن على عليهما السّلام، ص ١١٠- ١١٤، از منابع زير:

تاريخ طبرى، ج ٥، ص ٥٣٤ و ٥٣٦ و ٥٣٧؛ كامل ابن اثير، ج ٣، ص ٢٠٥؛ البداية و النهايه، ج ٦، ص ٢٢٠ و ٢٢١؛ تاريخ ابو الفداء، ج ١، ص ١٨٣؛ مروج الذهب، ج ٢، ص ٣٤٠.

[٣] - تاريخ يعقوبى، ج ٢، ص ٢٣٢.

[٤] - المصنف، ج ١، ص ٢٩١.

[٥] - بحار الانوار، ج ٤٤، ص ٢؛ ر. ك: سخنان صدوق( ره) در بحار الانوار، ج ٤٤، ص ٢- ١٩ و علل الشرائع، ج ١، ص ٢١٢ به بعد.