تفسير الأمثل
(١)
١ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٧ ص
(٤)
٩ ص
(٥)
٩ ص
(٦)
٩ ص
(٧)
١٥ ص
(٨)
١٥ ص
(٩)
١٥ ص
(١٠)
١٩ ص
(١١)
١٩ ص
(١٢)
١٩ ص
(١٣)
٢٠ ص
(١٤)
٢٧ ص
(١٥)
٢٩ ص
(١٦)
٣٢ ص
(١٧)
٣٢ ص
(١٨)
٣٢ ص
(١٩)
٣٤ ص
(٢٠)
٣٤ ص
(٢١)
٣٥ ص
(٢٢)
٣٦ ص
(٢٣)
٣٦ ص
(٢٤)
٣٧ ص
(٢٥)
٣٨ ص
(٢٦)
٣٨ ص
(٢٧)
٤٩ ص
(٢٨)
٤٩ ص
(٢٩)
٥٣ ص
(٣٠)
٥٣ ص
(٣١)
٥٤ ص
(٣٢)
٥٦ ص
(٣٣)
٥٦ ص
(٣٤)
٥٦ ص
(٣٥)
٥٨ ص
(٣٦)
٥٨ ص
(٣٧)
٦٠ ص
(٣٨)
٦١ ص
(٣٩)
٦١ ص
(٤٠)
٦٣ ص
(٤١)
٦٥ ص
(٤٢)
٦٥ ص
(٤٣)
٦٧ ص
(٤٤)
٦٧ ص
(٤٥)
٦٨ ص
(٤٦)
٦٩ ص
(٤٧)
٧١ ص
(٤٨)
٧٣ ص
(٤٩)
٧٣ ص
(٥٠)
٧٥ ص
(٥١)
٧٦ ص
(٥٢)
٨٠ ص
(٥٣)
٨٠ ص
(٥٤)
٨٠ ص
(٥٥)
٨٢ ص
(٥٦)
٨٢ ص
(٥٧)
٨٣ ص
(٥٨)
٨٤ ص
(٥٩)
٨٤ ص
(٦٠)
٨٥ ص
(٦١)
٨٦ ص
(٦٢)
٨٦ ص
(٦٣)
٨٦ ص
(٦٤)
٩٠ ص
(٦٥)
٩١ ص
(٦٦)
٩١ ص
(٦٧)
٩٦ ص
(٦٨)
٩٦ ص
(٦٩)
٩٧ ص
(٧٠)
٩٨ ص
(٧١)
٩٨ ص
(٧٢)
١٠٠ ص
(٧٣)
١٠٠ ص
(٧٤)
١٠٠ ص
(٧٥)
١٠٥ ص
(٧٦)
١٠٥ ص
(٧٧)
١١١ ص
(٧٨)
١١١ ص
(٧٩)
١١٢ ص
(٨٠)
١١٣ ص
(٨١)
١١٤ ص
(٨٢)
١١٦ ص
(٨٣)
١١٦ ص
(٨٤)
١١٦ ص
(٨٥)
١٢٠ ص
(٨٦)
١٢٠ ص
(٨٧)
١٢٠ ص
(٨٨)
١٢١ ص
(٨٩)
١٢٣ ص
(٩٠)
١٢٣ ص
(٩١)
١٢٥ ص
(٩٢)
١٢٥ ص
(٩٣)
١٢٧ ص
(٩٤)
١٢٨ ص
(٩٥)
١٢٨ ص
(٩٦)
١٢٨ ص
(٩٧)
١٣١ ص
(٩٨)
١٣١ ص
(٩٩)
١٣١ ص
(١٠٠)
١٣٩ ص
(١٠١)
١٣٩ ص
(١٠٢)
١٣٩ ص
(١٠٣)
١٤٠ ص
(١٠٤)
١٤٣ ص
(١٠٥)
١٤٣ ص
(١٠٦)
١٤٩ ص
(١٠٧)
١٤٩ ص
(١٠٨)
١٤٩ ص
(١٠٩)
١٥٦ ص
(١١٠)
١٥٦ ص
(١١١)
١٥٨ ص
(١١٢)
١٥٨ ص
(١١٣)
١٥٨ ص
(١١٤)
١٦١ ص
(١١٥)
١٦١ ص
(١١٦)
١٦٣ ص
(١١٧)
١٦٣ ص
(١١٨)
١٦٤ ص
(١١٩)
١٦٤ ص
(١٢٠)
١٧٠ ص
(١٢١)
١٧٠ ص
(١٢٢)
١٧٤ ص
(١٢٣)
١٧٤ ص
(١٢٤)
١٧٤ ص
(١٢٥)
١٧٨ ص
(١٢٦)
١٧٨ ص
(١٢٧)
١٧٨ ص
(١٢٨)
١٨٦ ص
(١٢٩)
١٨٦ ص
(١٣٠)
١٨٨ ص
(١٣١)
١٨٨ ص
(١٣٢)
١٨٩ ص
(١٣٣)
١٩٣ ص
(١٣٤)
١٩٣ ص
(١٣٥)
١٩٤ ص
(١٣٦)
١٩٤ ص
(١٣٧)
١٩٤ ص
(١٣٨)
١٩٧ ص
(١٣٩)
١٩٧ ص
(١٤٠)
١٩٧ ص
(١٤١)
١٩٩ ص
(١٤٢)
١٩٩ ص
(١٤٣)
٢٠٣ ص
(١٤٤)
٢٠٣ ص
(١٤٥)
٢٠٣ ص
(١٤٦)
٢٠٦ ص
(١٤٧)
٢٠٦ ص
(١٤٨)
٢٠٦ ص
(١٤٩)
٢١١ ص
(١٥٠)
٢١١ ص
(١٥١)
٢١١ ص
(١٥٢)
٢١٦ ص
(١٥٣)
٢١٦ ص
(١٥٤)
٢١٦ ص
(١٥٥)
٢١٨ ص
(١٥٦)
٢١٨ ص
(١٥٧)
٢٢٥ ص
(١٥٨)
٢٢٥ ص
(١٥٩)
٢٢٥ ص
(١٦٠)
٢٢٧ ص
(١٦١)
٢٢٧ ص
(١٦٢)
٢٣١ ص
(١٦٣)
٢٣١ ص
(١٦٤)
٢٣١ ص
(١٦٥)
٢٣٤ ص
(١٦٦)
٢٣٤ ص
(١٦٧)
٢٣٨ ص
(١٦٨)
٢٣٨ ص
(١٦٩)
٢٣٨ ص
(١٧٠)
٢٣٨ ص
(١٧١)
٢٣٩ ص
(١٧٢)
٢٤١ ص
(١٧٣)
٢٤١ ص
(١٧٤)
٢٤١ ص
(١٧٥)
٢٤١ ص
(١٧٦)
٢٤٢ ص
(١٧٧)
٢٤٣ ص
(١٧٨)
٢٤٣ ص
(١٧٩)
٢٤٤ ص
(١٨٠)
٢٤٦ ص
(١٨١)
٢٤٦ ص
(١٨٢)
٢٤٨ ص
(١٨٣)
٢٥٠ ص
(١٨٤)
٢٥٠ ص
(١٨٥)
٢٥٠ ص
(١٨٦)
٢٥٦ ص
(١٨٧)
٢٥٦ ص
(١٨٨)
٢٥٨ ص
(١٨٩)
٢٦٠ ص
(١٩٠)
٢٦١ ص
(١٩١)
٢٦١ ص
(١٩٢)
٢٦١ ص
(١٩٣)
٢٦٤ ص
(١٩٤)
٢٦٤ ص
(١٩٥)
٢٦٤ ص
(١٩٦)
٢٦٧ ص
(١٩٧)
٢٦٧ ص
(١٩٨)
٢٦٩ ص
(١٩٩)
٢٧٠ ص
(٢٠٠)
٢٧١ ص
(٢٠١)
٢٧١ ص
(٢٠٢)
٢٧١ ص
(٢٠٣)
٢٧٢ ص
(٢٠٤)
٢٧٢ ص
(٢٠٥)
٢٧٢ ص
(٢٠٦)
٢٧٦ ص
(٢٠٧)
٢٧٦ ص
(٢٠٨)
٢٧٨ ص
(٢٠٩)
٢٨٠ ص
(٢١٠)
٢٨٤ ص
(٢١١)
٢٨٤ ص
(٢١٢)
٢٨٥ ص
(٢١٣)
٢٨٦ ص
(٢١٤)
٢٨٦ ص
(٢١٥)
٢٨٦ ص
(٢١٦)
٢٩٣ ص
(٢١٧)
٢٩٣ ص
(٢١٨)
٢٩٦ ص
(٢١٩)
٢٩٧ ص
(٢٢٠)
٢٩٧ ص
(٢٢١)
٢٩٧ ص
(٢٢٢)
٣٠٤ ص
(٢٢٣)
٣٠٤ ص
(٢٢٤)
٣٠٥ ص
(٢٢٥)
٣٠٥ ص
(٢٢٦)
٣٠٩ ص
(٢٢٧)
٣٠٩ ص
(٢٢٨)
٣١٢ ص
(٢٢٩)
٣١٢ ص
(٢٣٠)
٣١٣ ص
(٢٣١)
٣١٣ ص
(٢٣٢)
٣١٥ ص
(٢٣٣)
٣١٥ ص
(٢٣٤)
٣١٦ ص
(٢٣٥)
٣١٦ ص
(٢٣٦)
٣١٨ ص
(٢٣٧)
٣٢١ ص
(٢٣٨)
٣٢١ ص
(٢٣٩)
٣٢١ ص
(٢٤٠)
٣٢٢ ص
(٢٤١)
٣٢٢ ص
(٢٤٢)
٣٢٣ ص
(٢٤٣)
٣٢٤ ص
(٢٤٤)
٣٢٥ ص
(٢٤٥)
٣٢٧ ص
(٢٤٦)
٣٢٧ ص
(٢٤٧)
٣٢٧ ص
(٢٤٨)
٣٢٧ ص
(٢٤٩)
٣٣٣ ص
(٢٥٠)
٣٣٣ ص
(٢٥١)
٣٣٤ ص
(٢٥٢)
٣٣٥ ص
(٢٥٣)
٣٣٥ ص
(٢٥٤)
٣٣٥ ص
(٢٥٥)
٣٣٧ ص
(٢٥٦)
٣٣٧ ص
(٢٥٧)
٣٣٨ ص
(٢٥٨)
٣٣٨ ص
(٢٥٩)
٣٤١ ص
(٢٦٠)
٣٤١ ص
(٢٦١)
٣٤٤ ص
(٢٦٢)
٣٤٦ ص
(٢٦٣)
٣٤٦ ص
(٢٦٤)
٣٤٦ ص
(٢٦٥)
٣٤٧ ص
(٢٦٦)
٣٤٧ ص
(٢٦٧)
٣٤٩ ص
(٢٦٨)
٣٥٠ ص
(٢٦٩)
٣٥١ ص
(٢٧٠)
٣٥٣ ص
(٢٧١)
٣٥٣ ص
(٢٧٢)
٣٥٣ ص
(٢٧٣)
٣٥٥ ص
(٢٧٤)
٣٦٠ ص
(٢٧٥)
٣٦٠ ص
(٢٧٦)
٣٦٠ ص
(٢٧٧)
٣٦٥ ص
(٢٧٨)
٣٦٥ ص
(٢٧٩)
٣٦٥ ص
(٢٨٠)
٣٦٦ ص
(٢٨١)
٣٦٦ ص
(٢٨٢)
٣٦٧ ص
(٢٨٣)
٣٦٨ ص
(٢٨٤)
٣٦٩ ص
(٢٨٥)
٣٦٩ ص
(٢٨٦)
٣٧٠ ص
(٢٨٧)
٣٧٠ ص
(٢٨٨)
٣٧٤ ص
(٢٨٩)
٣٧٧ ص
(٢٩٠)
٣٧٧ ص
(٢٩١)
٣٧٩ ص
(٢٩٢)
٣٨٣ ص
(٢٩٣)
٣٨٣ ص
(٢٩٤)
٣٨٨ ص
(٢٩٥)
٣٩٢ ص
(٢٩٦)
٣٩٣ ص
(٢٩٧)
٣٩٤ ص
(٢٩٨)
٣٩٧ ص
(٢٩٩)
٣٩٧ ص
(٣٠٠)
٤٠١ ص
(٣٠١)
٤٠١ ص
(٣٠٢)
٤٠٦ ص
(٣٠٣)
٤٠٩ ص
(٣٠٤)
٤٠٩ ص
(٣٠٥)
٤٠٩ ص
(٣٠٦)
٤١٦ ص
(٣٠٧)
٤١٦ ص
(٣٠٨)
٤١٧ ص
(٣٠٩)
٤١٨ ص
(٣١٠)
٤٢٠ ص
(٣١١)
٤٢٠ ص
(٣١٢)
٤٢٠ ص
(٣١٣)
٤٢٣ ص
(٣١٤)
٤٢٥ ص
(٣١٥)
٤٢٥ ص
(٣١٦)
٤٢٦ ص
(٣١٧)
٤٢٨ ص
(٣١٨)
٤٢٩ ص
(٣١٩)
٤٣٠ ص
(٣٢٠)
٤٣٠ ص
(٣٢١)
٤٣٠ ص
(٣٢٢)
٤٣٤ ص
(٣٢٣)
٤٣٤ ص
(٣٢٤)
٤٣٤ ص
(٣٢٥)
٤٣٨ ص
(٣٢٦)
٤٣٨ ص
(٣٢٧)
٤٤٠ ص
(٣٢٨)
٤٤١ ص
(٣٢٩)
٤٤٢ ص
(٣٣٠)
٤٤٢ ص
(٣٣١)
٤٤٢ ص
(٣٣٢)
٤٤٥ ص
(٣٣٣)
٤٤٧ ص
(٣٣٤)
٤٤٧ ص
(٣٣٥)
٤٥٠ ص
(٣٣٦)
٤٥١ ص
(٣٣٧)
٤٥٣ ص
(٣٣٨)
٤٥٣ ص
(٣٣٩)
٤٥٣ ص
(٣٤٠)
٤٥٨ ص
(٣٤١)
٤٥٨ ص
(٣٤٢)
٤٦٠ ص
(٣٤٣)
٤٦١ ص
(٣٤٤)
٤٦٢ ص
(٣٤٥)
٤٦٣ ص
(٣٤٦)
٤٦٣ ص
(٣٤٧)
٤٦٣ ص
(٣٤٨)
٤٦٤ ص
(٣٤٩)
٤٦٤ ص
(٣٥٠)
٤٦٤ ص
(٣٥١)
٤٦٤ ص
(٣٥٢)
٤٦٤ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص

تفسير الأمثل - مكارم الشيرازي، الشيخ ناصر - الصفحة ٢٢٧

بالخيرات بإِذن اللّه ذلك هو الفضل الكبير).

فنرى الآية تتطرق إِلى ثلاثة أقسام: ظالم، صاحب ذنوب خفيفة، وسابق بالخيرات.. ومن المسلم به أَنَّ القسم الأوّل هو المقصود في الآية مورد البحث دون القسمين الآخرين، ولا عجب من تعميم الآية، لأنّ هذا القسم يشكل القسم الأكبر من المجتمعات البشرية. ويتّضح من خلال ما ذكر أنّ الآية لا تنفي عصمة الأنبياء، أمّا مَنْ يعتقد بخلاف ذلك فقد غفل عن القرائن الموجودة في العبارة من جهة، ولم يلتفت إِلى ما توحي إِليه بقية الآيات القرآنية بهذا الخصوص. ويضيف القرآن الكريم قائلا: (ولكنْ يؤخرهم إِلى أجل مسمى فإِذا جاء أجلهم لا يستأخرون ساعة ولا يستقدمون). بل يدركهم الموت في نفس اللحظة المقررة. * * * بحث ما هو الأجل المسمى؟ للمفسّرين بيانات كثيرة بشأن المراد من «الأجل المسمى» ولكن بملاحظة سائر الآيات القرآنية، ومن جملتها الآية (٢) من سورة الأنعام، والآية (٣٤) من سورة الأعراف، يبدو أنّ المراد منه وقت حلول الموت، أيْ: إِنَّ اللّه عزَّوجلّ يمهل الناس إِلى آخر عمرهم المقرر لهم إِتماماً للحجة عليهم، ولعل مَنْ ظلم يعود إِلى رشده ويصلح شأنه فيكون ذلك العود سبباً لرجوعه إِلى بارئه الحق وإِلى العدالة. ويصدر أمر الموت بمجرّد انتهاء المهلة المقررة، فيبدأ بعقابهم من بداية اللحظات الأُولى لما بعد الموت. ولأجل المزيد من الإِيضاح حول مسألة (الأجل المسمى) راجع ذيل الآية