موضوع اين تقيه، ضرر نيست. اين تقيه‌اى است كه بايد اخوت اسلامى حفظ شود و مدارا، مجامله، انس و محبت در بين مسلمانان پيدا شود. در فقه شيعه شرط است كه امام بايد عادل باشد، ولى اگر پيش‌نماز اهل سنت بود، نه عدالت شرط است و نه مسح پا شرط است. شيعه مى‌تواند برود در صف اول جماعت اهل سنت نماز بخواند و ثواب آن به اندازه ثواب كسى است كه در صف اول با پيامبر بزرگوار اسلام صلّى اللّه عليه و اله نماز خوانده است. اين حديث چه مى‌خواهد بگويد؟ مدلول مطابقى آن، نه، مدلول التزامى آن صد مطلب ديگر را براى ما و شما مى‌گشايد.

چهارم، ترويج اسلام و حمايت از اسلام واجب است. دفع شبهات از اسلام واجب است. فرمايش‌هاى برادرى كه قبل از من صحبت كرد، بسيار اميدواركننده بود. حوزه علميه قم براى وحدت مسلمانان، گام‌هاى زيادى ر برداشته است و من اميدوارم كه توسط دلسوزان و مسئولان بالا، نواقص موجود حوزه‌ها هم اصلاح شود.

پاسخ‌گويى به شبهات وظيفه ماست. قرآن شبهات را بدون ترس نقل مى‌كند و از قول مادى‌گراها مى‌فرمايد: وَ ما يُهْلِكُنا إِلَّا الدَّهْرُ.[٢] قرآن شبهه را نقل مى‌كند و بعد جواب مى‌دهد. براى خودى‌ها هم شبهه پيدا مى‌شود و بايد به دنبال جواب باشند.

ما وقتى بخواهيم از اسلام دفاع و شبهات را دفع كنيم، هم در مرحله فكرى و هم در مرحله عملى، به تنهايى نمى‌توانيم. شيعه در جهان امروزى خمس مسلمانان است. ما به همكارى با اهل سنت- البته به جز وهابى‌ها- محتاجيم.

[١] . كافى، ج ٣، ص ٣٨٠، ح ٦، و در مصادر« صلى خلف رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله».

[٢] . سوره جاثيه، آيه ٢٤.