لتداخل اغصانه) و در انوار گفته كه لاء اولى زايده است براى تأكيد نه براى قسم و معنى كلام فو ربك است كقوله‌ فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ‌ و از اين قبيل است لا در كريمه لئلا يعلم كه از براى تاكيد و جواب علم است و لا يؤمنون جواب قسم است و نميتواند بود كه زيادتى لا بجهت تظاهر لا باشد و در لا يؤمنون زيرا كه استواء نفى و اثبات در قسم ابا دارد از ان و ذلك قوله‌ فَلا أُقْسِمُ بِما تُبْصِرُونَ وَ ما لا تُبْصِرُونَ إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ‌ و در مجمع گفته كه لا از براى رد كلام است فكانه قيل (فليس الامر كما يزعمون انهم آمنوا و هم يخالفون لحكمك) يعنى گوئيا حق تعالى فرموده كه نيست حقيقت ايمان چنان كه گمان ميبرند كه با وجود مخالفت بحكم تو ايمان دارند و بعد از آن استيناف قسم كرده كه بخدا سوگند ايمان نيارند تا آنكه ترا حكم سازند در آن چه منازعه كنند با يكديگر و نزد بعضى مفسران اين آيه در شأن زبير و خصم او ثعلبة بن خاطب نازل شده و يا خاطب بن ابى بلتعه و صورت اين بر اين حال بود كه ايشان بحكومت نزد رسول صلّى اللَّه عليه و آله آمدند در آب رودى كه از آن ممر مزروعات خود را آب دادندى و زمين زبير بر بالاى زمين ثعلبه يا خاطب بود چون محاكمه ايشان بمحكمه سيد انام رسيد آن حضرت از روى مسامحه فرمود كه اى زبير زرع خود را آب ده پس بهمسايه خود باز گذار خصم او را خوش نيامده گفت (ان كان لابن عمتك قلت هذا) اين حكم براى اين كردى كه زبير پسر عمه تست رسول اين بشنيد رنگ مباركش متغير شده زبير را گفت آنچه حق تست از آب بتمامه اخذ كن و زروع خود را آب ميده تا بديوار رسد چه اين حق تست چون استيفاى حق خود كرده باشى آب را رها كن و اين حكم شرع است و در كتب فقهيه مسطور است چون از نزد رسول برخواستند مقداد در اثناء راه بايشان رسيد گفت يا ابا بلتعه حكم كرا بود گفت قضا لابن عمته على براى پسر عمه خود حكم كرد بر من و اينسخن را تكرار ميكرد و روى در هم ميكشيد يهودى آنجا حاضر شد چون اينقول را از ابا بلتعه بشنيد گفت (عجبا لهؤلاء قاتلهم اللَّه) عجب از اين جماعت كه ميگويند ما گواهى ميدهيم كه اين مرد رسول خدايست و با وجود اين او را متهم ميدانند در حكمى كه ميكند بخداى كه بنى اسرائيل از ما در عهد موسى گناهى كردند و نزد موسى رفتند تا توبه كنند موسى فرمود كه توبه شما آنست كه يكديگر را بكشيد ايشان تيغ كشيدند و روى بيكديگر نهادند تا هفتاد هزار مرد از ايشان كشته شدند و پيغمبر خود را متهم نداشتند و بجهت اين حقتعالى از ايشان راضى شد ثابت بن قيس بن شماس گفت و اللَّه اگر رسول (ص) فرمايد كه خود را بكش هيچ توقف نكنم و عمار ياسر و ابن مسعود نيز چنين گفتند حقتعالى اين آيه فرستاد كه بخدا ايمان نيارند اين كافران تا كه در جميع قضايا تو را حكم سازند ثُمَّ لا يَجِدُوا پس باز نيابند فِي أَنْفُسِهِمْ‌ در نفسهاى خود حَرَجاً تنگى و گرانى‌ مِمَّا قَضَيْتَ‌ از آنچه بآن حكم كرده هر چند كه مخالف طبع‌