از مخالفت او لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ‌ شايد كه رحم كرده شويد و اميدوار باشيد برحمت واسعه او به سبب متابعت آن كه عمل كردنست بآن و بر مكلف لازم است كه هميشه ميان خوف و رجا باشد كه تكليف مقتضى آنست زيرا كه خوف سبب ترك معاصى و قبايح است و رجا سبب امتثال اوامر و قوله‌ أَنْ تَقُولُوا علة انزلنا است بحذف مضاف اى كراهة ان تقولوا يعنى انزال قرآن كرديم بجهة كراهت به اينكه گوئيد شما اى زمره عرب‌ إِنَّما أُنْزِلَ الْكِتابُ‌ جز اين نيست كه فرستاده شده است كتاب‌ عَلى‌ طائِفَتَيْنِ‌ بر دو گروه‌ مِنْ قَبْلِنا پيش از ما يعنى يهود و نصارى‌ وَ إِنْ كُنَّا و بدرستى كه هستيم‌ عَنْ دِراسَتِهِمْ‌ از قرائت ايشان مر كتاب خود را لَغافِلِينَ‌ بيخبران يعنى نمى‌دانيم كه ايشان چه ميخوانند زيرا كه بلغت ما نيست و تخصيص يهود و نصارى بذكر بجهت شهرة امر ايشانست و ان مخففه از مثقله است و لهذا لام فارقه ميان مخففه و نافيه در خبر كان داخل شده است اى و انه كنا أَوْ تَقُولُوا و يا بجهت كراهت اينكه گويند لَوْ أَنَّا أُنْزِلَ‌ اگر فرو فرستاده بودند عَلَيْنَا الْكِتابُ‌ بر ما كتابى چنانچه بر يهود و نصارا نازل شده‌ لَكُنَّا أَهْدى‌ هر آينه ميبوديم ما راه يافته‌تر مِنْهُمْ‌ از ايشان بجهت حدث اذهان و نقايت افهام و لهذا تلقف مى‌نمائيم بفنون علوم چون قصص و اشعار و خطب با آنكه ما امى‌ايم‌ فَقَدْ جاءَكُمْ‌ پس بدرستى كه آمد بشما بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ‌ حجتى روشن از پروردگار شما يعنى بلغت شما كه همه آن را مى‌فهميد وَ هُدىً‌ و آمد راه نمايى كه هر كه آن را متابعت كند بمقصد و مقصود رسد وَ رَحْمَةٌ و بخشايش مر مؤمنان اين هر سه صفة قرآنست و غرض از اين قطع معذرت و ازاحه علت است و بعضى بينه را بمعنى گواه گيرند و گويند مراد از آن حضرت رسالت است صلّى اللَّه عليه و آله كه گواه امتست و هدى و رحمة نيز آن حضرت است صلّى اللَّه عليه و آله يعنى او خداوند رحمت و هدايتست مر اهل ايمان را و او اليق است بمقام‌ فَمَنْ أَظْلَمُ‌ پس كيست ستمكارتر مِمَّنْ كَذَّبَ بِآياتِ اللَّهِ‌ از آن كس كه تكذيب نموده آيت‌هاى خداى را وَ صَدَفَ عَنْها و اعراض كرد از آن و يا مردمان را از آن بازداشت با وجود علم بصحت آن و يا تمكين بر معرفت حقيقت آن‌ سَنَجْزِي الَّذِينَ‌ زود باشد كه جزا دهيم آنان را كه‌ يَصْدِفُونَ عَنْ‌