كه داديم موسى را تورية تَماماً براى نعمت و كرامت‌ عَلَى الَّذِي أَحْسَنَ‌ بر كسى كه نيكو قيام نمايد باحكام وى و يا نيكو تبليغ نمايد و آن موسى است و يا بجهت تمامى آن چه نيكو دانسته آن را از علم شرايع‌ وَ تَفْصِيلًا لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ و براى بيان هر چيزى كه در دين بكار آيد بر سبيل تفصيل اين عطف است بر تماما و نصب هر دو احتمال علة و حال مصدر دارد وَ هُدىً وَ رَحْمَةً و بجهت هدايت بنى اسرائيل و رحمت بر ايشان‌ لَعَلَّهُمْ‌ شايد ايشان‌ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ‌ بجزاء پروردگار خود يُؤْمِنُونَ‌ ايمان آرند و تسميه جز ابلقاء جهت تفخيم شأن آنست و گويند معنى لقا رجوعست بملك و سلطان او در روزى كه هيچكس مالك چيزى نباشد مگر او در مجمع آورده كه مفسران را در ثم كه مقتضى تراخى است چند وجه است يكى در او حذفى و تقديرى هست و تقدير اينست كه (قل يا محمد آتينا موسى الكتاب بدلالة قوله تعالى قل تعالوا اتل ما حرم عليكم ربكم الآيات) دويم آنكه تقدير اينست كه (ثم اتل عليكم آتينا موسى الكتاب) و بنا بر اين عطف باشد بر معنى تلاوت و معنى اينكه (قل تعالوا اتل ما حرم ربكم عليكم ثم اتل عليكم بما اتاه اللَّه موسى) سيم آن كه عطف خبر است بر خبر نه عطف معنى بر معنى و معنى اين كه (ثم اخبركم انه اعطى موسى الكتاب) چهارم متصل است بقوله و وهبنا له اسحاق و يعقوب چه حقتعالى عد نعمت خود كرده بر ابراهيم بآنكه بعضى از ذريه او را انبيا گردانيده و بعد از آن ذكر نعمتى كرده كه بموسى عطا فرموده از كتاب و نبوت و موسى نيز از ذريه ابراهيم است و اينقول ابى مسلم است و مغربى اينقول را استحسان كرده و در قوله‌ تَماماً عَلَى الَّذِي أَحْسَنَ‌ نيز چند وجه ذكر كرده اول آنكه (تماما على احسان موسى) فكانه قال ليكمل احسانه الذى يستحق به كمال ثوابه فى الآخرة و اينقول ربيع و فراست دويم (تماما على المحسنين) و اينقول از مجاهد است و قرائت عبد اللَّه كه تماما على الذين احسنوا است دالست بر اين سيم آنكه تماما على احسان اللَّه الى انبيائه و اين قول ابن زيد است چهارم آنكه (تماما لكرامته فى الجنة على احسانه فى الدنيا) و اين از قتاده مرويست و قتاده گفته تقدير اينست كه (من احسن فى الدنيا تمت عليه كرامة اللَّه فى الآخرة) پنجم تماما على الذين احسن اللَّه الى موسى بالنبوة و غيرها من الكرامة و اينقول جبائيست ششم آنكه ابو مسلم گفته كه اين متصل است بقصه ابراهيم عليه السّلام پس معنى آنست كه (تماما للنعمة على ابراهيم لجزائه و على احسانه فى طاعة ربه) وَ هذا كِتابٌ‌ و اين قرآن كتابيست كه‌ أَنْزَلْناهُ‌ فرو فرستاده آن را مُبارَكٌ‌ بسيار نفع‌ فَاتَّبِعُوهُ‌ پس پيروى كنيد او را وَ اتَّقُوا و بپرهيزيد