حقتعالى بجهت اين اشياء مذكوره را بر ايشان حرام گردانيد اگر گويند كه چگونه تكليف عقوبت باشد و حال آنكه آن تابع مصلحت است و تعريض ثواب است گوئيم كه تسميه آن بجز او عقاب بجهت آنست كه عظم آنچه ميكردند از معاصى مقتضى تحريم اين امور بود و تغيير مصلحت در آن و اگر عظم جرم ايشان نميبود مصلحت مقتضى اين تحريم نميبود وَ إِنَّا لَصادِقُونَ‌ بدرستى كه ما راست گويانيم در خبر دادن از همه چيز يا در وعد و وعيد در آثار آمده كه هر وقت جهودان گناهى كردندى و معصيتى از ايشان صادر شدى مصلحت الهى اقتضاى آن كردى كه بعضى از آنچه بر ايشان حلال بودى حرام كردى و اگر آن معاصى نكردندى بر ايشان حرام نساختى و بعد از اخبار از اين خطاب ميكند برسول خود صلّى اللَّه عليه و آله كه‌ فَإِنْ كَذَّبُوكَ‌ پس اگر تكذيب تو كنند يهودان در چيزى كه من بتو وحى كرده‌ام‌ فَقُلْ‌ پس بگو بايشان كه ارى‌ رَبُّكُمْ‌ پروردگار شما ذُو رَحْمَةٍ واسِعَةٍ خداوند بخشايش بسيار است بر اهل طاعت يا واسعة الرحمه است به اينكه مهلت ميدهد شما را در تكذيب و تعجيل عذاب نميكند تا شايد كه از كفر و تكذيب باز گرديد پس مغرور مشويد بامهال زيرا كه در امهال او اهمال نيست‌ وَ لا يُرَدُّ بَأْسُهُ‌ و باز داشته نخواهد شد عذاب او در وقت مقرر و معين خود عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ‌ از گروه مجرمان كه مكذبانند چون چنين است پس برجاء رحمت او ايمن مشويد از نقمت او و چون در اعتقادات باطل كفار نمود در عقب آن رد مقالات فاسده ايشان ميفرمايد بقوله‌ سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا زود باشد كه بگويند بر وجه اعتذار آنان كه شرك آوردند در اين آيه اعجاز قرآن ظاهر است زيرا كه از ناآمده خبر داد چه بعد از نزول اين آيه مشركان از روى تمرد و فرط كفر گفتند كه‌ لَوْ شاءَ اللَّهُ‌ اگر خواستى خداى‌ ما أَشْرَكْنا شرك نميآورديم ما وَ لا آباؤُنا و نه پدران ما عطف اين بر ضمير اشركنا بدون تأكيد بجهت فصل آنست به لا وَ لا حَرَّمْنا مِنْ شَيْ‌ءٍ و حرام نميكرديم هيچ چيز را يعنى شرك و تحريم ما بمشيت و امر خداى است و از رضاى او و اگر نه شرك نميآورديم و تحريم اشياء نميكرديم و اين قول اهل جبر است و مستلزم تكذيب خدا و رسل و كتب او و نبذ ادله عقليه و سمعيه و لهذا حق سبحانه تكذيب ايشان كرده مى‌فرمايد كه‌ كَذلِكَ‌ هم چنان كه قوم تكذيب ميكنند ترا در اينكه حقتعالى منع شرك نكرده و تحريم امر مذكور نفرموده‌ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ‌ تكذيب كرده‌اند آنان كه پيش از ايشان بوده‌اند حَتَّى ذاقُوا بَأْسَنا تا وقتى كه بچشيدند يعنى دريافتند عذاب ما را به‌