تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤٨١ - سوره الأنعام(٦) آيات ١٤٠ تا ١٤٩
آيا حرام گردانيد خدا هر دو ذكر را از شتر و گاو أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ يا هر دو ماده را از ايشان أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ يا آن را حرام ساخته كه فرا گرفته آن را أَرْحامُ الْأُنْثَيَيْنِ رحمهاى هر دو ماده ملخص كلام انكار است از آنكه حقتعالى حرام گردانيده باشد اجناس اربعه را از ذكور و اناث يا آنچه حامل آن باشد از اجنه و اين رد است بر مشركان كه يك بار تحريم ذكور انعام مىكردند و يك بار تحريم اناث آن و بار ديگر اولاد ايشان بزعم آنكه حقتعالى تحريم آنها نموده و نيز بر سبيل انكار و رد مىفرمايد كه أَمْ كُنْتُمْ شُهَداءَ آيا بوديد حاضران و مشاهده كنندگان إِذْ وَصَّاكُمُ اللَّهُ بِهذا آن هنگام كه وصيت كرد خداى شما را بدان تحريم چه شما بهيچ پيغمبرى نمىگرويد پس طريقى ديگر نيست شما را بمعرفت امثال اين مگر بمشاهده و سماع آوردهاند كه عوف بن مالك بحضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله آمده گفت يا محمد صلّى اللَّه عليه و آله حلال كردى آنچه پدران ما حرام كرده بودند حضرت فرمود كه آنچه پدران شما حرام كردهاند حرام نميشود و موجب حرمت نمىگردد عوف گفت كه خداى حرام كرده است اين آيه نازل شد سيد عالم صلّى اللَّه عليه و آله فرمود كه حقتعالى ازواج ثمانيه را براى اكل و انتفاع آفريده است پس اينكه شما بعضى را چون سايبه و بحيره و وصيله و حام حرام مىكنيد اين تحريم از قبيل ذكر است يا از قبيل انثى اگر مىگوئيد تحريم بسبب ذكورة است پس جميع ذكور بايد كه حرام بوده باشد و اگر باعتبار انوثة است پس همه اناث بايد كه در حرمت داخل باشند چه در رحم يا ذكر است يا انثى ابن مالك ساكت شد حضرت فرمود كه يا بن مالك چرا سخن نمىگويى گفت تو سخن گوى تا من بشنوم حضرت اين آيه را بر او خواند كه فَمَنْ أَظْلَمُ پس كيست ظالمتر مِمَّنِ افْتَرى از آن كس كه افترا كند عَلَى اللَّهِ كَذِباً بر خداى دروغ را يعنى از روى كذب نسبت دهد بر او تحليل و تحريم اشيا را لِيُضِلَّ النَّاسَ تا گمراه گرداند مردمان را بِغَيْرِ عِلْمٍ بىدانشى مراد اكابر ايشانند كه قرار اين مهم متعلق به ايشانست و يا عمرو بن لحى كه مؤسس اين قاعده بود از حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله روايت است كه فرمود من شب معراج او را ديدم در ميان آتش دوزخ و اهل دوزخ از نتن او و اعضاى او در رنج بودند إِنَّ اللَّهَ بدرستى كه خداى لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ راه نمينمايد بر وجه اجبار گروه ظالمان را كه متدين بدين جاهليتاند يعنى چون حقتعالى طريق حق بايشان نمود با حجج بينه و معجزات ظاهره و تخليه ايشان نمود و تخذيل ايشان كرد و ايشان را در وادى ضلالت بگذاشت تا جهت آن مهتدى نشدند و يا آنكه حقتعالى ايشان را در آخرت راه بهشت ننمايد زيرا كه مستحق عقاب عظيم و عذاب اليماند بجهت كفر و ضلالت و چون او سبحانه ذكر آن چيزى فرموده كه كفار تحريم