لا يُؤْمِنُونَ‌ نگروند بآن در آيه تنبيه است بر آنكه حقتعالى ترك آيات نكرده مگر بجهت علم او بآنكه چون آن آيات بيايد ايمان نيارند بدانكه مفعول ثانى يشعر محذوفست تقدير اينكه (و ما يشعركم ما يكون منهم) چنان كه باين مفسر شد و جمله اسميه مستأنفه مصدره بان مكسوره متضمن اخبار است بآنچه علم الهى تعلق گرفته از عدم ايمان ايشان و قوله‌

وَ نُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ‌ عطف است بر لا يؤمنون يعنى بدرستى كه چون آيه مقترحه بايشان آيد گردانيم دلهاى ايشان را آن هنگام از تصديق بآن بر وجه تخليه و خذلان‌ وَ أَبْصارَهُمْ‌ و ديدهاى ايشان نيز از ديدن راه حق بر طريقه تخليه پس ايمان نيارند در آخر كار كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ‌ هم چنان كه ايمان نياوردند آنچه نازل شد بر ايشان از آيات‌ أَوَّلَ مَرَّةٍ نخستين بار چون شق قمر و غير آن بجهة عناد و جحود وَ نَذَرُهُمْ‌ و گذارديم ايشان را فِي طُغْيانِهِمْ‌ در عدوان و بيراهى ايشان‌ يَعْمَهُونَ‌ در حالتى كه سرگشته روند و راه بحق نبرند يعنى ايشان را با عمل خود باز گذاريم و بر سبيل قهر و جبر منع ايشان نكنيم از آن تا در ضلالت و طغيان سرگشته و حيران بمانند و گويند معنى آنست كه ما ميدانيم عقايد خبيثه و خائنه اعين ايشان را و بجهة اين انزال معجزات مقترحه نمينمائيم چه علم ما بعدم ايمان ايشان تعلق گرفته و ميدانيم كه آنها از غايت عناد و انكار اختيار ايمان نكنند و در مجمع آورده كه در كيفيت تقليب ايشان دو قولست اول آنكه مراد تقليب ايشان بر جهنم باشد بر لهب نار و حر جمر يعنى شعلها و جمرهاى آتش دوزخ به‌بينند و قدمهاى ايشان منقلب گردد كما قال‌ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خاشِعَةٌ يعنى فى الآخرة عاملة ناصبة يعنى فى الدنيا دويم آنكه تقليب افئده و ابصار ايشان بجهة حسرت و ندامت و تزعج نفس ايشان باشد.

الجزء الثامن من الاجزاء الثلاثين ببايد دانست كه چون حق سبحانه ذكر تخليه و خذلان ارباب طغيان و كفران نمود بعد از آن در بيان فرط عناد و توغل ايشان در انكار و عماهت كه باعث تخليه و سبب خذلان ايشانست ميفرمايد كه‌ وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا و اگر چنانچه ما فرو ميفرستاديم‌ إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ بسوى ايشان يعنى كافران فرشتگان را چنانچه ميگويند كه لولا انزل علينا الملائكة وَ كَلَّمَهُمُ الْمَوْتى‌ و اگر سخن ميگفتند با ايشان مردگان چنانچه اقتراح ميكنند كه فأتوا بآبائنا وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ‌ و اگر جمع ميكرديم‌