تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٨٥ - سوره الأنعام(٦) آيات ٣٠ تا ٣٩
اين صفت از دأب جهله است و اين معنى از جبائى منقولست و گويند كه اين نفى جهل است از آن حضرت اى (لا تكن جاهلا بعد ان اتاك العلم باحوالهم بانهم لا يؤمنون) غرض تبعيد و زجر آن حضرت است از اينحال يعنى جزع مكن و متحير مشو جهت كفر ايشان و اعراض ايشان از ايمان إِنَّما يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ جز اين نيست كه اجابت مىكنند دعوت ترا آنان كه يَسْمَعُونَ ميشنوند بسمع قبول و بر وجه فهم و تأمل كقوله أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهِيدٌ يعنى جواب دعوت آن كس دهد كه خود را بر شنيدن آن دارد و نظر كند و بوعظ و زجر آن منتفع شود نه اين جماعت مشركان كه مانند مردگانند در عدم استماع و انتفاع و عدم اجابت دعوت و عدم تأمل و تفكر در آيه وَ الْمَوْتى يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ و مردگان را برانگيزاند خداى از قبر آن گاه بدانند دين حقرا و بآن بگروند و آن دانستن و گرويدن سود نكند ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ پس بسوى جز او مكافات او باز گردانيده شوند در قيامت ملخص معنى آنست كه اجابت دعوت تو نميكند مگر مؤمنى كه سامع حق باشد و بر وجه تأمل و تفكر در آن نگرد اما كافر بمنزله ميت است اجابت دعوت تو نميكند تا آنكه حقتعالى او را در قيامت مبعوث سازد او ملجأ شود بايمان باز سر رشته كلام باقوال كفار كشيده مىفرمايد كه وَ قالُوا و گفتند رؤساى قريش بعد از آنكه از معارضه قرآن عاجز شدند لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ چرا فرو فرستاده نمىشود بر محمد صلّى اللَّه عليه و آله آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ آيتى از نزد پروردگار او يعنى معجزه كه ما از او مىطلبيم مراد آيات مقترحه است كه بر سبيل تعنت از آن حضرت اقتراح مىكردند چون يد و بيضا و عصاء موسى و ناقه ثمود و احياء موتى و غيرها و يا بجهت عدم اعتداد ايشان بآيات و معجزات حضرت كاينات از جهت عناد كه مىگفتند كه چرا آيتى ديگر بما نمينمايد قُلْ إِنَّ اللَّهَ قادِرٌ بگو بدرستى كه خدا قادر است عَلى أَنْ يُنَزِّلَ آيَةً بر آنكه فرو فرستد آيتى از آيات مقترحه ايشان و يا غير از آياتى كه نموده و يا آيات كه ايشان را ملجأ و مضطر سازد بايمان مانند شق جبل يا آيتى كه اگر بآن نگروند و جحود كنند هلاك شوند وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ و ليكن بيشتر ايشان نميدانند كه حقتعالى قادر است بر انزال آن و انزال مستجلب بلا و عنا است چه حكم الهى بر اين وجه شرف انقياد يافته كه چون معجزه طلبند و او سبحانه آن را ظاهر گرداند و مقترحان ايمان نيارند عذاب استيصال بر ايشان فرود آيد مانند قوم ثمود و اصحاب مايده و غير آن و يا نميدانند كه در آنچه انزال فرموده از آيات بينه ايشان را مندوحه است