تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٣٠ - سوره المائدة(٥) آيات ٩٠ تا ٩٩
حلال كرده شد شما را صَيْدُ الْبَحْرِ شكار دريا يعنى حيوانى كه در غير آب زندگانى ننمايد خواه محل باشد و خواه محرم و جميع مياه از چشمه و چاه در اين داخلاند و نزد بعضى همه حيوانات بحرى حلالند
لقوله عليه السّلام هو الطهور ماؤه و الحل ميته
يعنى اين دريا پاك و پاك كننده است آب آن و حلال است مرده او و اين مذهب شافعى و مالك است و نزد بعضى ديگر سمك حلال است و آنچه او را مثلى باشد در بركه آن را خورند و ابو حنيفه گفته كه حلال نيست از آن مگر سمك و نزد بعضى آنست كه حلال نيست مگر سمكى كه او را فلس باشد نه غير آن و اين باجماع اهل البيت است عليهم السلام وَ طَعامُهُ و نيز حلال است بر شما طعام دريا بعضى عامه گفتهاند كه مراد هر حيوانى است كه دريا آن را مرده بكنار اندازد و اين باطل است نزد ما و از ابن عباس نقل است كه مراد سمك مملوح است و اين موافق مذهب اهل البيت عليهم السلام و تسميه آن بطعام بجهة آنست كه ادخار آن ميكنند تا بخورند پس از آن مانند مقتاتست از اغذيه پس بنا بر اين مراد بصيد ماهى تازه است و مراد بطعام آن اكل آن است مَتاعاً لَكُمْ مفعول له است يعنى (تمتيعا لكم) يعنى صيد بحر و طعام آن بر شما حلال است جهت برخوردار ساختن مر شما را وَ لِلسَّيَّارَةِ و مر كاروانان را كه قديد ساخته توشه سازند طرى و قديد آن را وَ حُرِّمَ عَلَيْكُمْ و حرام كرده شد بر شما صَيْدُ الْبَرِّ شكار بيابان كه هر حيوانى است كه در بر بيضه نهد و فرخ آورد و اگر چه در بعضى اوقات در آب زندگانى كند و اين حرمت ثابت است ما دُمْتُمْ حُرُماً ما دام كه باشيد احرام گيرندگان وَ اتَّقُوا اللَّهَ و بترسيد از خداى الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ آن خدايى كه بسوى او جمع كرده خواهيد شد بعد از موت بدانكه خلافى نيست در آن كه محرم آنچه صيد كرده باشد حرام است بر او و بر غير او از محرم ديگر و اما آنچه محل صيد كرده باشد نزد ما آن است كه اين نيز بر محرم حرام است و ابن عباس و ابن عمر نيز بر اينند و عطا و مجاهد و ابن جبير بر آنند كه حرام نيست مگر گاهى كه بدان دلالت كرده باشد يا بآن اشاره نموده باشد و ابو حنيفه و اصحاب او بر اين قولند و نزد مالك و شافعى و احمد حلال نيست بر محرم آنچه براى او صيد كرده باشند و همچنين خلافست در آنچه محرم صيد آن كرده باشد قبل از احرام و آنچه ما گفتيم در اين هر دو مسئله دليل آن ظاهر است چه مراد بصيد اينجا مصيد است نه اصطياد و اگر نه لازم آيد كه آنچه محرم صيد آن كرده باشد حرام نباشد و حال آنكه حرام است بلا خلاف و نيز بدانكه مذهب ما آن است كه حرام است بر محرم مطلقا مصيدا و اصطيادا و اكلا و ذبحا و اشارة و دلالة و اغلاقا و بيعا و شراء