اهل كتاب نباشد اجراء حكم واجب است يعنى اگر فعلى از اهل كتاب صادر شود كه محرم بوده باشد نزد ما و نزد ايشان حاكم ما مخير است ميان حكم كردن ميان ايشان بر مقتضاى شرع ايشان و ميان حمل ايشان بحاكم ايشان و اين در صورتى است كه وجوب مؤاخذه در ملت اهل كتاب و ملت اسلام مساوى باشد و اگر چه اختلافى بوده باشد در كميت و كيفيت و اما اگر در ملت ايشان مؤاخذه نباشد واجب است اجراى احكام اهل اسلام و جايز نيست تعطيل حد الهى‌ وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ‌ و از پى مرو آرزو هاى ايشان را عَمَّا جاءَكَ‌ در حالتى كه مايل و منحرف باشى از آن چيزى كه بتو آمده است‌ مِنَ الْحَقِ‌ از حكم راست مراد آن است كه جايز نيست ترا كه پيروى ايشان كنى در آنچه گويند از امورى كه مخالف شريعت تو است و يا آنكه مراد امت آن حضرتند يعنى بايد كه هيچكس از امت تو پيروى نكند اهل كتاب را و عن متعلق است بعامل محذوف اى مايلا و منحرفا عما جاءك و اولى آن است كه صله لا تتبع باشد و بدون تقدير بجهت آنكه لا تتبع متضمن معنى لا ينحرفست‌ لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ‌ مر هر گروهى را از شما كه امت موسى و عيسى و محمد يد ساختيم يعنى وضع كرديم‌ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً شريعتى و راهى روشن اين كلام از باب تغليب مخاطب است بر غايب و شريعت آن است كه منصوص عليه باشد در كتاب و منهاج آنكه ثابت شود بخدمت پيغمبر و در انوار گفته كه شريعة در اصل بمعنى طريق آبست و تشبيه دين بآن بجهت آن است كه دين سبب حياة ابديه است هم چنان كه آب سبب حياة دنيويه است و منهاج بمعنى طريق واضح است در دين مأخوذ از (نهج الامر اذا وضح) يعنى اگر چه اصول مذهب هر يك از امت محمد و موسى و عيسى يكيست اما اختلاف در احكام فروع است كه بر حسب حكمت و مصلحت در هر زمانى وضع آن كرده‌ايم يعنى از براى هر يك از اين سه طايفه شريعتى و احكامى در باب حلال و حرام تعيين نموده‌ايم اين دليل است بر آنكه ما متعبد نيستيم بشرايع متقدمه‌ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ‌ و اگر خواستى خداى‌ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً هر آينه ميگردانيد شما را يك امت و متفق بر يك ملت و متحد در احكام حلال و حرام در جميع اعصار بدون نسخ و تحويل و مفعول لو شاء محذوف است و جواب آن دال است بر آن و بعضى گفته‌اند معنى آيه آن است كه اگر خواستى خدا اجتماع شما را در انقياد اسلام و احكام حلال و حرام از روى اجبار هر آينه شما را بر وجه جبر و قهر بر آن داشتى‌ وَ لكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ‌ و ليكن ميازمايد شما را فِي ما آتاكُمْ‌ در آنچه فرو فرستاده است از شرايع مختلفه مخالف هر عصرى و زمانى تا مطيع از عاصى متميز شود يعنى تا