و امتناع زايد از آن‌ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ‌ پس بدرستى كه باطل باشد كردارهاى او بجهت عدم ترتيب ثواب بر آن چه صحت اعمال فرع ايمانست‌ وَ هُوَ فِي الْآخِرَةِ و او در آن سراى‌ مِنَ الْخاسِرِينَ‌ از زيانكارانست حق تعالى تشبيه آن كس ببازرگانى كرده و عمر او را بسرمايه او و طاعت او را بخطا بنقصان او (اللهم اجعلنا من الفائزين برحمتك بحق نبيك و ائمتك) و چون در ما تقدم امر نموده بوفاء بعقود كه از جمله آن اقامت صلوتست و از شرايط صحت آن طهارتست از اينجهت در بيان آن ميفرمايد كه‌ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اى كسانى كه گرويده‌ايد إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ چون ميخواهيد كه برخيزيد بنماز و شما محدث باشيد فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ‌ پس بشوئيد رويهاى خود را از قصاص كه منبت شعر رأس است تا منتهاى ذقن در طول و در عرض آن مقدار كه انگشت مهين و ميان بدان برسد حقيقة اگر مستوى الخلقه باشد و حكما اگر مستوى الخلقه نباشد و اين تحديد از ائمه هدى صلوات اللَّه عليهم مرويست‌ وَ أَيْدِيَكُمْ‌ و بشوئيد دستهاى خود را إِلَى الْمَرافِقِ‌ تا مرفق و ابتدا از مرفق بايد كرد چنانچه مبين خواهد شد و مرفق مفصل ذراع عضد است‌ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ‌ و مسح كنيد سرهاى خود را يعنى مسح پيش سر كنيد و اقل آن مسمى است‌ وَ أَرْجُلَكُمْ‌ و مسح كنيد پاهاى خود را إِلَى الْكَعْبَيْنِ‌ تا بدان دو استخوان بيرون آمده از ميان قدم يا از هر دو جانب قدم بر مفصلى كه ميان ساق و قدم است و اول اصح است چنان كه مذكور شود و حفص و ابن كثير و ابو عمر و ارجلكم بنصب خوانده‌اند عطف بر مجموع برءوسكم كه در محل نصب است و در كنز العرفان تفصيل و تنقيح اين مبحث بر اينوجه آورده كه در اين چند مسئله است اول آنكه اهل خلاف در قوله‌ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا سؤالى آورده‌اند بر اماميه و تقرير آن اينست كه لازم ميايد از اختصاص امر بمؤمنين بآنكه كافر مكلف نباشد و حال آنكه نزد شما مكلف است بشرايع اسلام و جواب آنست كه لزوم از حيثيت مفهوم مخالفست و آن نزد ما حجت نيست و وجه تخصيص باهل ايمان آنست كه ايشان منتهى اند براى امتثال و منتفع‌اند باعمال بخلاف كفار دويم قوله تعالى‌ إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ قيام از براى دخول در صلاة است و قيام از براى تهيئى براى صلاة و مراد اينجا ثانى است و اگر نه لازم آيد تأخير وضو از صلاة و اين باطلست باجماع فلهذا بنا بر اول گفته‌اند كه مراد از آن (اذا اردتم القيام) است كقوله‌ فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ‌ كه تعبير كرده شده است از اراده فعل كه قيام است و قرائت بفعلى‌