يعنى هر گاه بشنوى كه مردى جاحد حق است و تكذيب آن ميكند و اهل حق را مذمت مى‌كند پس از نزد او برخيز و با او منشين و از ابن عباس مرويست كه حق تعالى در اين آيه امر فرموده باتفاق و نهى كرده از اختلاف دو فرقه و مراد خصومت است طبرى و بلخى و جمعى از مفسرين بر اينند و جبائى گفته كه اگر شخصى قريب بخائضين نشسته باشد بحيثيتى كه آواز آنها بشنود و قادر بر انكار ايشان نباشد آن جلوس او محظور خواهد بود بلكه محظور مجالست است با ايشان بدون اظهار كراهت آنچه شنود و بيند و نيز گفته‌اند كه در آيه دلالت است بر بطلان قول نفاة اعراض و قول كسانى كه ميگويند غير از اجسام وجود خارجى ندارند بعد از آن در وصف منافقان و كافران ميفرمايد كه‌ الَّذِينَ‌ يعنى اهل كفر و نفاق آنهااند كه‌ يَتَرَبَّصُونَ‌ انتظار مى‌برند بِكُمْ‌ بشما و بنا بر اين كه الذين صفت كفار و منافقين باشد مجرور المحل خواهد بود و محتمل است كه بدل الذين يتخذون باشد يا مرفوع يا منصوب بر ذم باشد و يا مبتدا باشد و خبر آن قوله‌ فَإِنْ كانَ لَكُمْ‌ يعنى پس آنها كه منتظر وقوع نكبةاند بشما پس اگر واقع شود مر شما را فَتْحٌ مِنَ اللَّهِ‌ فتحى و نصرتى از نزديك خدا قالُوا گفتند منافقان ايشان مر شما را أَ لَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ‌ آيا نبوديم با شما و مدد كارى نكرديم شما را پس سهم غنيمت ما را بدهيد وَ إِنْ كانَ‌ و اگر بود لِلْكافِرِينَ نَصِيبٌ‌ مر كافران را بهره از حرب يعنى غلبه كردن بر مؤمنان‌ قالُوا گفتند مر كافران را أَ لَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ‌ آيا ما غالب و مستولى نبوديم بر شما و نميتوانستيم كه شما را بكشيم استفهام براى تقرير است يعنى قدرت بر قتل شما داشتيم اما دست باز كشيديم و شما را باقى گذاشتيم‌ وَ نَمْنَعْكُمْ‌ و باز داشتيم شما را يعنى ممنوع ساختيم‌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ‌ از مؤمنان بآنكه سستى كرديم در مددكارى ايشان و سخنان گفتيم كه شكسته دل شدند تا شما غالب شديد پس ما را در غنايم خود شريك سازيد بدان كه استحواذ بمعنى استيلا است و قياس در آن (استحاذ يستحيذ استحاذة) است و عدم اعلال آن بر طريق شذوذ است بجهت تنبيه بر اصل و تسميه و ظفر مسلمانان بفتح و ظفر كافران بنصيب بجهت خست حظ كفار است چه آن مقصود است بر امور دنيوى سريع الزوال‌ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ‌ پس خدا