تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٨٣ - سوره النساء(٤) آيات ٨٠ تا ٨٩
را بِأَحْسَنَ مِنْها بنيكوتر از آن تحية مثلا اگر او گويد كه السلام عليكم شما در جواب او بگوئيد عليك السلام و رحمة اللَّه و اگر سلام با رحمت جمع كند شما در جواب او و بركاته زياده كنيد چنان كه مرويست كه مردى رسول را گفت كه السلام عليك در جواب فرمود كه و عليك السلام و رحمة اللَّه مردى ديگر گفت السلام عليكم و رحمة اللَّه جواب داد كه عليك السلام و رحمة اللَّه و بركاته ديگرى گفت السلام عليكم و رحمة اللَّه و بركاته حضرت گفت عليك السلام آن مرد گفت چرا نقض سلام من كردى و بمضمون آيه فحيوا باحسن عمل نفرمودى فرمود
انك لم تترك لى فضلا فرددت مثله
تو نگذاشتى براى من فضل پس رد آن نمودم بمثل آن كما قال عز و جل أَوْ رُدُّوها يا همان تحية را باز گردانيد يعنى در جواب السلام عليك بگوئيد عليك السلام يعنى اين مقدار فرض است و آنچه اول گفته شد سبب فضل و شرايط سلام و بعضى بر آنند كه اگر مسلم مسلمان باشد جواب باحسن بايد گفت و اگر غير مسلمان بود بر او رد بايد كرد بلفظ عليك إِنَّ اللَّهَ كانَ بدرستى كه خدا هست عَلى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيباً بر همه چيزى حساب كننده پس شما را بر تحيت و جواب آن حساب خواهد كرد و در كنز العرفان آورده كه اصل تحية تحيية است نقل كسره يا كردهاند بما قبل و يا دريا ادغام كردند و بتضعيف عين متعدى شده و ديگر آنكه با در تحية جهت آن است كه مراد بآن مصدر نيست بلكه مراد نوعى از تحايا است و تنوين براى نوعية است و اشتقاق آن از حياة است زيرا كه مسلم بقول السلام عليك مخاطب را دعا كرده بسلامتى از هر مكروهى و موت از اشد مكاره است پس در تحية دعا داخل باشد و ببايد دانست كه مراد (بحييتم) همين سلام عليكم نيست بلكه آن شامل هر تحيتى و برى و احسانى است و مؤيد اين است روايت مأثوره از على بن ابراهيم در تفسير خود از صادقين عليه السّلام كه
ان المراد بتحية فى الاية السلم و غيره من البر
و حسيب يا بمعنى حفيظ است مر هر شىء را يا بمعنى محاسب اى (يحاسبكم على التحية) و غيرها و چون اين مقرر شد بدانكه در اينمقام چند مسئله است اول آنكه سلام از سنن مؤكده است و رد آن فرض است بجهة صيغه امر كه دال بر وجوبست لكن بر كفايت است بجهت اصالت برائت و ديگر آنكه مقصود و حصول مكافاتست بر تحية اول و اين بسلام واحد حاصل ميشود و حديث نيز در اين باب واقع شده و اين در صورتى است كه سلام بر جماعتى كنند اما اگر سلام بر يك كسى كنند جواب آن فرض عين است دويم جمهور فقها و مفسرين متفق بر آنند كه مسلم چون گويد سلام عليك و مسلم عليه گويد سلام عليكم و رحمت اللَّه جواب بر وجه احسن است و اگر رحمة اللَّه نگويد رد بمثل خواهد بود و چون گويد سلام عليكم و رحمة اللَّه و جواب سلام عليكم و رحمة اللَّه باشد رد بمثل است و اگر بركاته بر آن زياده كند احسن خواهد بود و چون گويد سلام عليكم و رحمة اللَّه