تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٨١ - سوره النساء(٤) آيات ٨٠ تا ٨٩
بمحض موهبه الهى راه راست يافتند چون زيد بن عمرو بن نفيل و ورقة بن نوفل و قيس بن ساعده و بحيراى راهب و سيف بن ذى برى (ذى يزن خ ل) و امثال ايشان و ميتواند بود كه قليلا صفت اتباعا محذوف باشد يعنى مگر پيروى اندك بر سبيل ندرت و گويند مراد بقلت نفى است يعنى همه پيروى شيطان ميكرديد و باز سر رشته كلام بجهاد كفار لئام كشيده مىفرمايد كه فَقاتِلْ اين متعلق است بقوله وَ مَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ يعنى اگر اراده اجر عظيم دارى پس كارزار كن فِي سَبِيلِ اللَّهِ در راه خدا در طريق رضا و اطاعت او نزول اين آيه در وقتى بود كه حضرت رسالت (ص) در غزوه بدر صغرى خروج فرمود و نعيم بن مسعود مردمان را از لشگر ابو سفيان مىترسانيد بعضى از صحابه رفتن را كاره بودند و حضرت فرمود كه اگر هم تنها باشم كه ميروم پس بيرون رفت و با او هزار و هفتاد كس بيش نبودند اين آيه فرود آمد كه اگر ديگران تخلف ورزند از كارزار تو برو و مقاتله كن لا تُكَلَّفُ تكليف كرده نشدى در جهاد إِلَّا نَفْسَكَ مگر بفعل نفس خود نه بفعل غير خود زيرا كه ضررى بتو نمىرسد از تخلف از جهاد بلكه وقوع ضرر بر تو بترك نفس تو است امر جهاد را و ضرر تخلف متخلفان از جهاد بر ايشان است نه بر تو پس از مخالفت ايشان غمگين مشو سبقت نما بجهاد و اگر چه كسى مساعدت تو نكند در آن چه حقتعالى ناصر تست نه لشكر وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ و ترغيب كن مؤمنان را بر قتال مشركان كه بر تو تحريص است نه تكليف عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَ شايد خداى تعالى باز دارد از مسلمانان بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا شدت كارزار آنها كه كافر شدند يعنى قريش بآنكه ترس در دل ايشان اندازد و لفظ عسى كه متضمن تطميع است از خدا لازم المطموع است و لهذا اين حال در بدر صغرى واقع شد ابو سفيان بترسيد و بموضع بدر نيامد چنان كه در سوره آل عمران گذشت وَ اللَّهُ أَشَدُّ بَأْساً و خدا سختتر است در هيبت و صولت و نكايت و شدت از قريش وَ أَشَدُّ تَنْكِيلًا و سختتر در عقوبت و تعذيب ايشان بر وجه فضاحت اين تهديد و تقريع است مر كسى را كه تابع پيغمبر نشد در رفتن بجهاد و گفتهاند كه كف باس در حديبيه بود حيث قال وَ هُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ و نزد برخى آيه منسوخ است به اهل ذمه كه قبول جزيه كردند و گويند اين وعده هنوز بفعل نيامده و ظهور آن در زمان صاحب الامر (عج) خواهد بود چه در آن زمان همه مذاهب كفر و ضلال و خلاف منعدم شود و دين خدا همه ظاهر و غالب گردد كقوله لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ و
قال رسول اللَّه (ص) يملأ الارض قسطا و عدلا كما ملئت ظلما و جورا
مَنْ يَشْفَعْ هر كه در خواهد شَفاعَةً حَسَنَةً درخواستى نيكو كه حقى بدان