نُؤْتِيهِ‌ پس زود باشد كه بدهيم او را يعنى در آخرت‌ أَجْراً عَظِيماً مزدى بزرگ كه در صفة نگنجد ترديد ميان مغلوبية كه شهادتست و غالبية كه نصرتست تنبيه بر آنكه مجاهد را سزاوار است كه ثابت قدم شود در معركه جهاد تا اعزاز نفس خود كند بشهادت يا اعزاز دين نمايد بظفر و غلبه و بالذات قصد او قتل نباشد بلكه قصد او اعلاء حق و اعزاز دين باشد آن گه بجهت مبالغه و فرط ترغيب مردمان بر سبيل تعجب ميفرمايد كه‌ وَ ما لَكُمْ‌ مبتدا و خبرست يعنى چيست مر شما را و چه بوده‌اى اهل اسلام كه بجد كامل و جهد تمام‌ لا تُقاتِلُونَ‌ جهاد نميكنيد و كارزار نمينمائيد فِي سَبِيلِ اللَّهِ‌ در راه فرمانبردارى خدا وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ‌ و در راه بيچارگان يعنى در استخلاص اسيران كه در دست كفار گرفتار شده‌اند و صون آنها از ايشان و ايشان جماعتى بودند كه در مكه مسلمان شدند و كسان ايشان را بمدينه منع ميكردند و در انوار گفته كه جمله فعليه حال است و عامل در آن معنى فعلى است كه ناشى ميشود از ظرف و المستضعفين عطفست بر اللَّه اى و فى سبيل المستضعفين و يا آنكه عطف باشد بر سبيل بحذف مضاف اى و فى خلاص المستضعفين و ميتواند بود كه نصب آن بر اختصاص باشد چه سبيل اللَّه شامل جميع ابواب خير است و تخليص ضعفه مسلمين از ايدى كفره اعظم و اخص است و قوله‌ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ‌ بيان‌ الْمُسْتَضْعَفِينَ‌ است يعنى از بيچارگان مسلمانان كه با سر كفار گرفتارند مردانى‌اند چون سليمة بن هشام و وليد بن وليد و عباس بن ابى ربيعه و ابو جندل بن سهيل و امثال ايشان و زنان چون ام شريك و غير ها و كودكان ايشان و ذكر ولدان جهة مبالغه است در حث و تنبيه بر تناهى ظلم مشركين بر وجهى كه اذيت ايشان بصبيان رسيده و اشعار بآنكه اجابت دعوات ايشان در دفع بليه اسر بجهت مشاركت ولدان بود با ايشان در آن بجهت آن همه مشاركت يكديگر شدند در استنزال رحمت و استدفاع بليه و گويند مراد به ولدان عبيدند و اماء و آن جمع وليد است و ابن عباس گويد كه من و مادر من از مستضعفان بوديم و هميشه از حقتعالى استدعاى خلاصى ميكرديم از كفار چنان كه حق سبحانه مى‌فرمايد كه‌ الَّذِينَ‌ يعنى مستضعفان جماعتى بودند كه بزبان تضرع‌ يَقُولُونَ‌ مى‌گفتند رَبَّنا أَخْرِجْنا اى پروردگار ما بيرون آر ما را مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ از اين ده يعنى مكه‌ الظَّالِمِ أَهْلُها كه ستمكارند اهل آن بسبب شرك كه ظلمى بغايت بزرگست كما قال‌ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ‌ وَ اجْعَلْ لَنا و بساز براى ما مِنْ لَدُنْكَ‌ از نزديك خود وَلِيًّا كسى كه دوستدار و متولى كار ما باشد وَ اجْعَلْ لَنا