ايشان باشد و يا از حكم كردن تنگدل نشوند و يا شكى از جهة آن ايشان را طارى نشود چه شاك در ضيق امر است‌ وَ يُسَلِّمُوا و گردن نهند و منقاد گردند فرمان ترا تَسْلِيماً فرمان بردارى بظاهر و باطن بدون اعتراض و مخالفت از صادق عليه السّلام مرويست كه‌

لو ان قوما عبدوا اللَّه و اقاموا الصلاة و اتوا الزكاة و صاموا رمضان و حجوا البيت ثم قالوا الشي‌ء ما صنعه رسول اللَّه الا صنع خلاف ما صنع او وجدوا من ذلك حرجا فى انفسهم لكانوا مشركين‌

يعنى اگر جمعى عبادت خدا كنند و نماز را بپا دارند و بدهند زكاة را و ماه رمضان روزه دارند و حج بيت اللَّه كنند بعد از آن گويند كه فلان كار كه رسول كرد نكردن آن بهتر بود و يا حرجى در نفس خود يابند از آنچه پيغمبر كرده باشد ايشان مشرك باشند پس اين آيه تلاوت فرمود كه‌ فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ‌ تا آخر وَ لَوْ أَنَّا و اگر چنانچه ما كَتَبْنا عَلَيْهِمْ‌ فرض گردانيم بر اينها كه دعوى ايمان مى‌كنند أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ‌ آن كه بكشيد نفس‌هاى خود را چنان چه بنى اسرائيل كردند يا متعرض جهاد شويد ان مصدريه است و يا مفسره زيرا كه كتبنا در معنى امرنا است يعنى اگر امر ميكرديم بآن كه خود را بقتل آريد أَوِ اخْرُجُوا يا بيرون رويد مِنْ دِيارِكُمْ‌ از سراها و منزلهاى خود چنان كه بنى اسرائيل بيرون رفتند در حين استتابه از عبادت عجل‌ ما فَعَلُوهُ‌ نميكردند آنچه فرض كرده بوديم‌ إِلَّا قَلِيلٌ مِنْهُمْ‌ مگر اندكى از ايشان كه خالص الايمانند چون ثابت و عمار و ابن مسعود و در انوار گفته كه چون در آيه سابقه فرمود كه ايمان ايشان تمام نيست مگر كه تسليم شوند چنانچه حق تسليم است در اين آيه تنبيه نمود بر قصور ايمان اكثر ايشان و وهن ايمان ايشان و ضمير در ما فعلوه راجع است به مكتوب كه كتبنا دال است بر آن و يا بمصدرين كه از فعل اقتلوا و اخرجوا مفهوم مى‌شوند و مرويست كه چون حديث ثابت و عمار و ابن مسعود بسمع اشرف حضرت رسالت رسيد فرمود كه‌

ان من امتى رجالا الايمان اثبت فى قلوبهم من الجبال الرواسى‌

از امت من مردانى‌اند كه ايمان در ايشان از كوه‌هاى ميخ ثابت‌تر و محكمتر است‌ وَ لَوْ أَنَّهُمْ‌ و اگر ايشان كه منافقانند فَعَلُوا كردندى‌ ما يُوعَظُونَ بِهِ‌ از آنچه ايشان پند داده ميشوند بآن از متابعت رسول و مطاوعت امر او از روى طوع و رغبت‌ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ‌ هر آينه بهتر بودى مر ايشان را در عاجل و آجل‌ وَ أَشَدَّ تَثْبِيتاً و سخت‌تر بودى از روى تصديق و تحقيق ايمان ايشان زيرا كه آن موعوظ به اشد است براى تحصيل علوم و نفى شك و گويند مراد به تثبيت صواب اعمال ايشان است و در مجمع آورده كه مراد به‌