تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٦٣ - سوره النساء(٤) آيات ٦٠ تا ٦٩
صفت مقدم نميشود بر موصوف و قول بليغ در اصل قوليست كه مدلول آن مطابق مقصود باشد حاصل كه حقتعالى رسول خود را امر فرمود بتجافى از ذنوب اهل نفاق و نصح ايشان و مبالغه در آن بترغيب و ترهيب و اين مقتضى شفقت انبيا است و در قولا بليغا دلالت است بر فضل بلاغت و حث امر بندگان بر اعتماد نمودن بر آن چه آن از احد اقسام حكمت است و بدانكه در نزد بعضى اين آيه در شان عبد اللَّه بن ابى سلول نازل شد و مراد بمصيبت مذلتى بود كه در غزوه بنى المصطلق باو رسيد كه آن را غزوه مريسع ميگويند و چون سوره المنافقين نازل گشت روى بخشوع و اعتذار آورد و گفت آنچه ميان دو حرب گفتم جز احسان و توفيق نبود و تفصيل آن در سوره مذكور مسطور خواهد شد انشاء اللَّه و بعد از ذكر احوال منافقان ملامت ايشان ميكند بر رد پيغمبر و بيان عرض و حكمت ميكند در بعثت انبيا تا باوامر ايشان امتثال نمايد ميفرمايد وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ و نفرستاديم هيچ فرستاده بر بندگان خود إِلَّا لِيُطاعَ مگر آنكه فرمان وى بردند بِإِذْنِ اللَّهِ بسبب اذن خدا در طاعت رسول و امر او بآن حقتعالى به اين كلام احتجاج فرموده بر آنكه هر شخصى كه راضى نباشد بحكم رسول او اگر چه اظهار اسلام كند اما بحسب حقيقت كافر است و مستوجب قتل پس ملخص معنى آنست كه چون ارسال رسول جهت آنست كه اطاعة او كنند پس كسى كه اطاعت او نكند و بحكم او راضى نباشد قبول رسالت او نكرده است و هر كه چنين باشد كافر خواهد بود و مستوجب قتل و در مجمع آورده است كه اذن بر سه معنى آمده است يكى بمعنى لطف كقوله تعالى وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ دويم بمعنى امر هم چنان كه در اين آيه سيم بمعنى تخليه كقوله وَ ما هُمْ بِضارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ بعد از آن بيان آن چيزى ميكند كه صلاح ايشان است و مع ذلك ايشان تارك آنند و ميگويند وَ لَوْ أَنَّهُمْ و اگر اين منافقان إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ آن هنگام كه ستم كردند بر نفسهاى خود بنفاق و انكار حكم تو يا بتحاكم به طاغوت جاءُوكَ بيامدندى بحضرت تو يعنى رجوع كردندى بتو و از تحاكم بطاغوت نادم شدندى و اين خبر ان است و اذ متعلق است بآن فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ پس طلب آمرزش كردندى از خدا بتوبه و اخلاص وَ اسْتَغْفَرَ و آمرزش خواستى لَهُمُ الرَّسُولُ براى ايشان رسول يعنى شفاعة كردى ايشان را لَوَجَدُوا اللَّهَ هر آينه يافتندى يعنى دانستندى خداى را تَوَّاباً قبول كننده توبه توبه كنندگان رَحِيماً مهربان بر آمرزش طلبان و اگر وجد بمعنى صادف تفسير كنند نه بمعنى