تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤٨٣ - سوره الأنعام(٦) آيات ١٤٠ تا ١٤٩
باشد از اهل و اين عطفست بر يكون و ضمير مستكن در آن راجع است بآنچه ضمير مستكن يكون راجع است بآن فَمَنِ اضْطُرَّ پس هر كه بيچارگى و درماندگى داشته باشد يعنى غير از ميته چيزى را نيابد و ضرورت داعى شده باشد در تناول چيزى از آن غَيْرَ باغٍ در حالتى كه ستمكار نبود بر بيچاره مثل خود يا باغى نباشد بر امام يا بآن طلب لذت نكند وَ لا عادٍ و نه از حد درگذشته باشد در خوردن آن زياده از ضرورت يعنى بقدر سد رمق اكتفاء كند و تفصيل اين در سورة البقرة مذكور شد فَإِنَّ رَبَّكَ پس بدرستى كه پروردگار تو غَفُورٌ آمرزگار است و مؤاخذه نكند آن را كه بضرورت از محرمات تناول كند رَحِيمٌ مهربانست كه بيچارگان را در آن رخصت داده بعد از آن بيان چيزى ميكند كه بر يهود حرام گردانيده و مىفرمايد كه وَ عَلَى الَّذِينَ هادُوا و بر آن كسانى كه يهوداند حَرَّمْنا حرام گردانيديم كُلَّ ذِي ظُفُرٍ هر جانورى كه ناخن دارد چون سباع و طيور و در مجمع گفته كه در معنى ظفر خلاف است نزد بعضى آنست كه هر حيوانيست كه منفرج الاصابع باشد چون شتر و شتر مرغ و اين مرويست از ابن عباس و سعيد بن جبير و قتاده و مجاهد و سدى و نزد ابن زيد همين شتر است و جبائى گفته كه جميع سباع و كلاب و سنانير و جميع آنچه بظفر اصطياد ميكنند در اين داخل است بلخى گفته كه مراد هر ذى مخلبى است از طير و هر ذى حافرى از دواب و تسميه حافر بظفر بر سبيل مجاز است وَ مِنَ الْبَقَرِ وَ الْغَنَمِ و از گاو و گوسفند حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ حرام كرديم بر ايشان شُحُومَهُما پيههايى كه در درون ايشان بود و اضافه بجهت زيادتى ربط است إِلَّا ما حَمَلَتْ مگر آنچه برداشته ظُهُورُهُما پشتهاى ايشان يعنى چسبيده بر پشت و پهلوى ايشان از درون و بيرون أَوِ الْحَوايا يا آنچه مشتملست بر امعا يعنى چربى كه ملصق است برودهاى ايشان و اين جمع حاويه است يا حا و ياء چون قاصعاء و قواصع يا جمع حويه چون سفينه و سفاين گويند كه اين عطف است بر شحومهما و او بمعنى و او يعنى حرام كرديم بر ايشان چربى رودها را أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ يا آنچه آميخته باستخوان چون دنبه و بنا گوش و مغز استخوان ذلِكَ تحريم اين چيزها جَزَيْنهُمْ پاداش داديم ايشان را بِبَغْيِهِمْ بسبب ظلم ايشان و نظير اينست قوله فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ على بن ابراهيم در تفسير خود آورده كه ملوك بنى اسرائيل منع فقرا ميكردند از اكل لحوم طير و شحوم