تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤٧٨ - سوره الأنعام(٦) آيات ١٤٠ تا ١٤٩
داده است خدا ايشان را يعنى بحاير و سوايب و غير آن افْتِراءً عَلَى اللَّهِ بجهت افترا كردن بر خدا وجوه محتمله كه در افْتِراءً عَلَيْهِ مذكور شد در اين نيز جايز است قَدْ ضَلُّوا بدرستى كه گم شدند و در راه ضلالت و گمراهى سلوك نمودهاند وَ ما كانُوا مُهْتَدِينَ و نيستند راه يافتگان بر طريق حق و جاده صواب اين آيات دالند بر بطلان مذهب مجبره زيرا كه حق سبحانه اضافه قتل و افترا و تحريم بايشان كرده و تنزيه خود نموده از آن و ذم ايشان فرموده بر قتل اطفال بدون جرمى و چون از اقوال كاذبه مشركان اخبار فرمود و بيان نمود كه ايشان بعضى اشيا را نامزد اوثان ميكنند و تحريم حلال ميكنند در عقب آن ميفرمايد كه خالق جميع اشياء او سبحانه است پس جايز نباشد اضافه شيء از آن باوثان و تحليل و تحريم آن مگر باذن او پس ميفرمايد كه وَ هُوَ الَّذِي و اوست آن كس كه براى شما أَنْشَأَ پيدا كرد و از نيست هست گردانيد جَنَّاتٍ بوستانهاى مملو از انگور كه از غايت انبوهى روى زمين را پوشيده باشد مَعْرُوشاتٍ برداشته شده بر چوب و بىبسته وَ غَيْرَ مَعْرُوشاتٍ و نابسته و بر زمين افتاده و گفتهاند كه معروشات آنست كه مردمان آن را بدست خود نشانده باشند و آن را بر افراشته و غير معروشات آنكه در كوه و بيشه رسته باشد و بر زمين افتاده وَ النَّخْلَ و نيز بيافريد درخت خرما را وَ الزَّرْعَ و كشتها را از آنچه ساق ندارد و ثمره آن حبوب است مُخْتَلِفاً أُكُلُهُ در حالتى كه مختلف و گوناگونست ميوه آن در هيئت و كيفيات يعنى در لون و طعم و حجم و رايحه و تسميه ثمر به اكل باعتبار ما يئول است كه آن اكل آنست و ضمير راجع بزرع و يا بنخل و زرع داخل است در حكم آن بجهت آنكه معطوفست بر آن و يا راجع است بمجموع نخل و زرع بر تقدير كل ذلك ياكل واحد منهما و مختلفا حال مقدر است وَ الزَّيْتُونَ و ديگر پيدا كرد زيتون را وَ الرُّمَّانَ و انار را مُتَشابِهاً در حالتى كه مانند يكديگراند يعنى بعضى افراد آن متشابه بعضى ديگر است در لون و طعم و يا برگهاى آن مانند يكديگر است وَ غَيْرَ مُتَشابِهٍ و مانند نيست بعضى از آن ببعضى يعنى برخى شيرين و برخى ترش و برخى ديگر ميان آن و اين و بعد از تعداد اين نعم امر ميكند بر سبيل اباحه كه كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ بخوريد از ميوههاى هر يك از اين إِذا أَثْمَرَ چون ميوه پيدا كند و اگر چه نارسيده و خام باشد و گويند فايده اين قيد رخصت مالكست در اكل آن قبل از اداى حق اللَّه از