بِما كانُوا يَعْمَلُونَ‌ به آنچه بودند كه عمل ميكردند از خير و شر اين آيه دال است بر فساد قول مجبره زيرا كه در آن بيان فرموده است كه سب اصنام مراد او نيست بلكه كاره آنست بجهت آنكه موجب زيادتى كفر كفار مى‌شود پس اراده كفر ايشان نكرده باشد كلبى و محمد بن كعب قرطى روايت كرده‌اند كه اكابر قريش با حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله گفتند اى محمد صلّى اللَّه عليه و آله تو ما را خبر مى‌دهى كه موسى عليه السّلام عصا بر سنك زد و دوازده چشمه آب جارى شد و عيسى عليه السّلام مرده را زنده كرد و صالح ناقه را از سنك بيرون آورد از اين نوع آيتى بما نما تا بتو ايمان آريم حضرت فرمود اگر اينمعجزه متحقق شود مرا تصديق خواهيد كرد جمله بر اينقول عهد كردند و بسوگنداند غلاظ و شداد مؤكد نمودند كه اگر معجزه بنمايى ما در موافقت اهل توحيد موافقت كنيم در معالم مذكور است كه حضرت بدعا اشتغال نمود مقارن اينحال جبرئيل نازل شد و پيغام آورد كه حقتعالى ميفرمايد كه من بدعاى تو اينكوه را زر سازم اما سنت و عادت من بر آن جارى شده كه چون امم بر نبوة انبياى خود علامتى خواهند و آن آيه بظهور رسد اگر از عهده عهد بيرون نيايند عذاب استيصال بديشان فرستم اگر خواهى اين معجزه را ظاهر سازيم اما عذاب در پى دارد و اگر خواهى بگذار تا توبه كنند و اسلام آرند و يا آنكه از نسل ايشان قبول اسلام كنند حضرت اين قسم را از ايشان اختيار كرد اين آيه آمد كه‌ وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ‌ و سوگند خوردند بخداى‌ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ‌ سخت‌ترين ايمان خود جهد مصدر است در موقع حال اى (مجتهدين ايمانهم) و يا مفعول مطلق است و داعى ايشان به اين قسم و تأكيد در آن تحكم بود بر رسول صلّى اللَّه عليه و آله در طلب آيات مقترحه و استحقار آنچه مشاهده كرده بودند از آن حاصل كه ايشان بغلاظ و شداد سوگند خوردند كه‌ لَئِنْ جاءَتْهُمْ آيَةٌ اگر آيد بديشان علامتى و نشانه از آنچه طلب ميكنند لَيُؤْمِنُنَّ بِها هر آينه ايمان آرند بدان‌ قُلْ‌ بگو اى محمد صلّى اللَّه عليه و آله در جواب ايشان‌ إِنَّمَا الْآياتُ‌ جز اين نيست كه اين آيات يعنى نشانهاى نبوة كه معجزات است‌ عِنْدَ اللَّهِ‌ نزديك خدا است و او بر اظهار آنچه از او خواهند قادر است و من بخودى خود بر هيچ از آن قدرت ندارم بعد از آن بر سبيل انكار خطاب ميكند باهل ايمان كه بجهة طمع در ايمان ايشان تمناى نزول آيه مقترحه داشتند ميفرمايد كه‌ وَ ما يُشْعِرُكُمْ‌ و چه چيز دانا گردانيد شما را اى مؤمنان بآنچه از كافران صادر ميشود و گفته خطاب بمشركانست يعنى شما كه اهل‌شركيد چه دانيد كه عاقبت كار شما چيست‌ أَنَّها إِذا جاءَتْ‌ بدرستى كه آن آيات و معجزات مقترحه چون بيايد بديشان و مشاهده كنند