تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٢١ - سوره المائدة(٥) آيات ٩٠ تا ٩٩
آوردهاند كه در عام الحديبيه چون مسلمانان محرم بودند و مرتكب صيد نمىشدند جانوران شكارى در لشكرگاه ايشان غلبه كرده بميان رخت و بار و خيمه ايشان درمىآمدند و ايشان بسبب احرام از حرمان شكار متألم بودند و اين ابتلايى بود از حق تعالى بايشان در اتقاء و عدم اتقاء از آن و گويند يك بار حمار وحشى نزد ابو البشر بن عمرو آمد وى تيرى بر وى زد و او را بكشت مردمان او را ملامت كردند وى نزد رسول صلّى اللَّه عليه و آله آمد و صورت حال را بموقف عرض رسانيد حقتعالى اين آيه را فرستاد كه يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اى گروه گروندگان لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللَّهُ هر آينه ميآزمايد خداى شما را يعنى با شما معامله آزمايندگان مىكند بِشَيْءٍ مِنَ الصَّيْدِ بچيزى از صيد در وقت احرام شما تا ظاهر شود بر عالميان كه كدام از شما مرتكب صيد ميشود و كدام انقياد حكم الهى نموده از آن مجتنب ميگردد و تقليل و تحقير در شيء تنبيه است بر آنكه هيچ ابتلايى مانند ابتلاى بذل نفس و اموال نيست پس كسى كه بر اين امر حقير ثابت قدم نشود چگونه نزد چيزى كه اشد و اصعب است از آن ثبات قدم ورزد و قوله تَنالُهُ أَيْدِيكُمْ صفت شيء است يعنى چيزى كه قليل و حقير از صيد كه ميرسد بدان دستهاى شما وَ رِماحُكُمْ و تيرهاى شما و اين ابتلا براى آن است كه لِيَعْلَمَ اللَّهُ تا بداند يعنى متميز سازد خداى مَنْ يَخافُهُ آن كس را كه مىترسد بجهت قوة ايمان پس ذكر علم نموده و اراده معلوم و ظهور آن فرموده و يا اراده تعلق علم كرده يعنى تا علم خدا تعلق گيرد باتقاء و عدم اتقاء و شبهه نيست در آنكه تعلق علم او سبحانه بتحقيق شيء فرع وجود آن است و قبل از آن ممتنع است و ميتواند بود كه در كلام مضافى مقدر باشد اى (ليعلم اولياء اللَّه) يعنى تا دوستان خدا عالم شوند بآنكسى كه از او مىترسد بِالْغَيْبِ در حالتى كه ملتبس است خوف او بغيبت عقاب حق تعالى و عدم مشاهده او آن را و در حالتى كه غايبست از مردمان و هيچ كس اطلاع ندارد بر صيد كردن او يعنى در خفيه مردمان از صيد احتراز ميكنند بجهت خوف عقوبات الهى فَمَنِ اعْتَدى پس هر كه از حد درگذرد و شكار كند بَعْدَ ذلِكَ پس از اين ابتلاء بصيد فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌ پس مر او را است عذابى دردناك چه هر كه مالك حاسه خود نتواند شد در مثل اين و مراعات حكم خدا نتواند كرد پس چگونه باشد در جايى كه اميل باشد نفس او بآن و احرص بر آن و در كنز آورده كه آيه متضمن چند فايده است يكى آنكه حق تعالى بمؤمنان خطاب كرده و اگر چه تكليف