عذاب ايشان نيست و اين عذاب اسفل دركات مر ايشان را وقتى است كه با صفت كفر و نفاق بميرند كه اگر از آن تائب شوند و به اخلاص ايمان آرند از جمله اهل ايمان باشند و متصاعد درجات ايشان كما قال جل ذكره‌ إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مگر آنان كه توبه كنند از نفاق‌ وَ أَصْلَحُوا و باصلاح آرند آنچه فاسد گردانيده باشند از اسرار و احوال و خبث عقايد در حال نفاق‌ وَ اعْتَصَمُوا بِاللَّهِ‌ و چنگ در زنند بدين خدا و سنت پيغمبر (ص) وَ أَخْلَصُوا دِينَهُمْ‌ و خالص و پاكيزه گردانند دين خود را بِاللَّهِ‌ براى خداى يعنى طاعت نكنند مگر براى رضاى خدا بر خلاف آنكه در هنگام نفاق قصد ميكردند از ريا و سمعه‌ فَأُولئِكَ‌ پس آن گروه كه بتوبه و اعتصام و اصلاح و اخلاص موصوفند مَعَ الْمُؤْمِنِينَ‌ با مؤمنان باشند و از شماره ايشان در هر دو سر او نگفت (فاولئك المؤمنون من المؤمنين) بجهت غيظ و غضب بر ايشان‌ وَ سَوْفَ يُؤْتِ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ‌ و زود باشد كه بدهد خدا مؤمنانرا أَجْراً عَظِيماً مزدى بزرك و ثوابى جميل و اينان بايشان شريك باشند بعد از آن خطاب باهل نفاق كند كه تائب و مؤمن شده باشند و اصلاح نيات و اعمال كرده باشند و ميگويد ما يَفْعَلُ اللَّهُ بِعَذابِكُمْ‌ چه ميكند خدا بعذاب شما يعنى چرا عذاب كند شما را استفهام براى انكار است و معنى اينكه البته عذاب نكند شما را إِنْ شَكَرْتُمْ‌ اگر شكر گوئيد بر نعم او وَ آمَنْتُمْ‌ و تصديق كنيد بوحدانيت او از روى تحقيق خلاصه معنى عذاب كردن خدا شما را نه بجهت استيفاى غيظ او است و يا دفع ضرر از او و يا استجلاب نفع باو چه او سبحانه غنى متعال است از نفع و ضرر و در بعضى از ادعيه مأثوره از ائمه هدى صلوات اللَّه عليهم واقع شده كه‌

سبحان من لا يزيده طاعة المطيعين و لا ينقصه معصية العاصين‌

پس اينكه مصر بكفر را معاف ميسازد بجهت آنست كه اصرار او بر آن مانند سوء مزاجى است كه مؤدى بمرضى شود و چون آن زايل شد بايمان و شكر او از آن برى باشد و از تبعه آن خلاص و تقديم شكر بجهت آن است كه ناظر اول ادراك نعمت ميكند و بعد از آن بر سبيل تشكر بشكر گذارى آن مشغول ميشود و بعد از آن امعان نظر ميكند و منعم را مى‌شناسد و ايمان باو ميآورد وَ كانَ اللَّهُ شاكِراً و هست خدا ثواب دهنده شاكران‌ عَلِيماً دانا بحقوق و شكر ايمان.

الجزء السادس من الاجزاء الثلاثين‌