نفس را أَنْ تَعْدِلُوا براى آنكه ميل كنيد از حق و يا بجهت كراهت آنكه عدول كنيد از عدل پس ان تعدلوا يا مقدر به لام علت است و يا بكراهت كه مفعول له باشد وَ إِنْ تَلْوُوا و اگر بپيچانيد زبان هاى خود را از گواهى راست و بروايت ابن عباس و سدى خطاب بحكام است يعنى اى حكام شرع اگر بپيچانيد السنه خود را از حكومت شرع‌ أَوْ تُعْرِضُوا يا اعراض كنيد از اداى آن و گمان آن نمائيد فَإِنَّ اللَّهَ كانَ‌ پس بدرستى كه خداى هست‌ بِما تَعْمَلُونَ‌ بآنچه مى‌كنيد از عدل و ميل‌ خَبِيراً دانا پس شما را بآن مكافات خواهد داد و اين نوعى است از تهديد و مبالغه و در آيه دليل است در وجوب امر بمعروف و نهى از منكر و سلوك طريق عدل در نفس خود و در كنز آورده كه اين آيه دلالت مى‌كند بر چند امر اول اقامه عدل در حكومت مطلقا خواه بر نفس مقيم يا بر غير او دويم وجوب اقرار ايشان بر نفس خود بحق كه ثابت باشد در نفس او سيم وجوب اقامه شهادت بر والدين و اين مذهب سيد مرتضى و ابن جنيد است و نيز دلالت بر اين مى‌كند روايت ابن حصين و غيره و شيخ طوسى و اكثر اصحاب گفته‌اند كه شهادت ولد بر والد مقبول نيست چه اين مستلزم تكذيب والد شاهد ميشود و اين عقوق است كه مانع قبول شهادتست و وجوب اقامه كه مدلول آيه كريمه است مستلزم قبول نيست زيرا كه اقامه بمعنى صدوع است بحق و اين اعم از قبول و عدم آنست و در اينكه حكم جدا از جانب اب حكم اب دارد دو قول است اقرب آن است كه حكم اب دارد اما شهادت ولد بر ام براى او مقبولست و همچنين است براى اب و نيز مقبول است شهادت اب از براى ولد و بر او بجهت عمده ادله وجوب اقامت و وجوب قبول بدون معارض (چهارم) وجوب اقامه بر همه اقارب و براى همه ايشان بدون فرق ميان ايشان و فقهاى عامه در اين مخالفت كرده‌اند زيرا كه متضمن تهمت است كه مانع است از قبول و نيز ولد بعضى از والد است زيرا كه از نطفه او مخلوق است و والد ماده ولد است پس ولد جزء والد باشد فحينئذ هر يك از ايشان شاهد نفس خود باشند و همچنين است كلام در اقارب و حق خلاف اين است اما اولا بجهت نص آيه كريمه و اما ثانيا بجهت آنكه تهمت مدفوع است بعدالت پس معارض ادله عامه نباشد و اما ثالثا بجهت آنكه بعضيت حقيقه نيست بلكه مجازا است و هر يك را حكم نفس خود است و لهذا گاه است كه احدهما حراست با آنكه ديگرى رق است و چون حقتعالى بيان اسلام و احكام آن نمود در عقب آن امر بندگان فرمود بايمان و شرايط آن بقوله‌ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد خطاب با مسلمانان است يا منافقان يا مؤمنان اهل كتاب چون ابن سلام و اصحاب او